Mehmed b. Mustafa Merzifonî'nin Ravzatü's-Sâlikîn isimli eseri (İnceleme-metin)

Bu tez, Osmanlı tasavvuf geleneğinin önemli isimlerinden Mehmed b. Mustafa Merzifonî(öl. ?-?)'nin Ravzatü's-Sâlikîn adlı eserini konu edinmektedir. Çalışmada hem eserin müellifi hem de eserin içeriği, yöntemi ve yazma geleneği detaylı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca eserin neşri yapılarak literatüre kazandırılması amaçlanmıştır. Tezin birinci bölümünde Merzifonî'nin hayatı ve eserleri incelenmiş, özellikle Celvetiyye tarikatı içindeki yeri ve onun öncesi tasavvufî gelişmeler bağlamında değerlendirilmiştir. Müellifin diğer eserleri olan, Bahrü'l-Hakâyık, Zübdetü't-Hâkayık ve Tuhfetü's-Sâlikîn da tanıtılmış, Ravzatü's-Sâlikîn'in bu eserler arasındaki yeri ortaya konmuştur. İkinci bölümde Ravzatü's-Sâlikîn'in yöntemi ve muhtevası detaylı olarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda varlık mertebeleri, Allah'ın zâtı, esmâsı, sıfatları ve fiilleri, zikir usulleri, akıl-ruh-nefs-sır ilişkisi, nefis mertebeleri, rüya ve ilham gibi temel tasavvufî kavramlar açıklamalı şekilde değerlendirilmiştir. Özellikle seyr u sülûk süreci, mürşidmürîd ilişkisi, rüya ile tasavvufî tecrübe arasındaki bağ ve rüya tabirlerine dair özgün yorumlar, Merzifonî'nin sistematiği içinde ele alınmıştır. Ayrıca zahir ve batın ilimlerin ayrımı, ilham ve havâtır farkı gibi meseleler de incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ravzatü's-Sâlikîn'in yazma nüshası tanıtılmış ve eserin neşrine dair izlenen yöntem açıklanmıştır. Ardından eserin metni sunulmuştur. Bu metin hazırlanırken hem dilsel hem de kavramsal bütünlüğe dikkat edilmiş, özgün yapısı bozulmadan günümüz okuyucusunun anlayabileceği şekilde düzenlenmiştir. Bu tez, klasik Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınmış bir tasavvuf metninin sistematik olarak çözümlenmesini ve ilmî bir şekilde yayına hazırlanmasını hedeflemektedir. Aynı zamanda Merzifonî'nin düşüncesini merkeze alarak Osmanlı tasavvuf literatürüne dair kavramsal bir derinlik sunmakta; zât, tevhid, seyr ü sülûk ve rü'yetullah gibi meselelerde onun özgün katkılarını görünür kılmaktadır.