Mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ arasındaki ilişkilerin sağlık sektöründe araştırılması

Tükenmişlik, bireylerin duygusal isteklerinin fazla olduğu örgütlerde uzun soluklu olarak çalışılmasından dolayı ortaya çıkan, bedensel yıpranma, çaresiz olma, yaşanan hayal kırıklığı, ümitsizlik, olumsuz bir benlik kavramının gelişmesi, yapılan işe, hayata ve iş yerinde çalışan bireylere karşı negatif davranışların gelişmesi şeklinde semptomların olduğu bir durum olarak açıklanmaktadır. Günümüzde teknolojik, bilimsel, ekonomik, sosyal alanda çok hızlı gelişim ve değişmelerle karşılaşmaktayız. Bunun sonucunda kişilerin yerine getirmesi gereken görevler artmakta, çevre ile olan ilişkiler çeşitlenmekte ve zamanın etkin kullanımının gerekliliği zorunda duruma gelmektedir. Hayatın kişiler için karmaşıklaşmasıyla gelişen bu dönem, insanların aldığı enerjiden fazlasını harcayarak duygusal ve fiziksel kaynaklarının tükenmesine neden olmaktadır. Kişinin kendini kontrol edebilmesi ve tanıyabilmesi, arzularını öteleyebilmesi, kendi motivasyonunu sağlayabilmesi, çevresindeki kişilere anlayışla yaklaşabilmesi, engeller karşısında direnebilmesi ve etkin ilişkiler kurabilmesi için ihtiyacı olan yeterliklere duygusal zekâ adı verilmektedir. Duygusal zekâya sahip kişiler her anlamda avantajlı sayılır. Baltaş'a (2015) göre duygusal zekâ "bireyin özel yaşamını da iş yaşamını da doğrudan etkilemektedir. Bireylere bir arada çalışmayı gerektiren sosyal alanlardaki mesleklerde duygusal zekânın yerinin daha büyük olduğu söylenebilir". Bu noktadan hareketle bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarının mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ düzeyini belirlemek, çeşitli demografik ve mesleki özelliklerle mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ arasındaki ilişkileri ve son olarak sağlık çalışanlarında duygusal zekâ ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yapılan analizler sonucunda cinsiyet, yaş, medeni durumu gelir durumu gibi kişisel özeliklerin duygusal zekâ ve mesleki tükenmişlik açısından fark yaratıp yaratmadığı incelemiş ve bu kişisel faktörlerin toplam ve alt boyutlarda etkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Ayrıca katılımcıların mesleki özellikleri de unvan, mesleki hizmet süresi, öğrenim durumu, meslekten ve ücretten memnun olma kriterleri açısından incelenmiş ve bu faktörlerin toplam ve alt boyutlarda etkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Araştırmada son olarak mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ arasında nasıl bir ilişki olduğu Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi ile incelenmiştir. Buna göre sağlık çalışanlarında mesleki tükenmişlik ile duygusal zekâ arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca bağımsız değişken Mesleki tükenmişlik bağımlı değişken ise duygusal zekâ iken yapılan regresyon analizinde iki değişken arasında negatif ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yoğun stres altında çalışan sağlık çalışanlarının iş ortamlarında başarılı olabilmeleri için yapmaları gereken unsurlar öncelikle kendi duygularını okuma ve tanıma, bunları anlama ve duygularının başarılarına ve ilişkilerine etkilerini tanımlayabilmektir. Bu adımdan sonra ise diğerlerini hissedebilme, empati duygusunu geliştirerek diğerleri açısından düşünme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeli ve bu sayede kendi ve öteki çalışanlar açısından yaşanan tükenmişliği en aza düşürmeye çalışmalıdırlar. Kurum yöneticilerine bu noktada önemli görevler düşmektedir. Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, Duygusal Zekâ, Sağlık Çalışanları, Sağlık Yönetimi