Metadata-based and peronalized WEB querying

Web'in gelişimi ile beraber, bilgiye erişim ve sorgulamada yeni problemler or-taya şıkmıştır. Coğunlukla arama motorları tarafından kullanılan anahtar süzkarşılaştırmaya dayalı sorgulama yüntemleri tek bir sorgu işin binlerce Web bel-gesi getirmekte ve bu belgelerin şoğu kullanıcıların bilgi ihtiyaşları ile ilgisiz ol-maktadır. Web kullanıcılarının bilgi arama ihtiyaşlarını iyileştirmek amacınayünelik olarak, son umut verici yaklaşım Web'in metadata ve ek aşıklama kul-lanılarak dizinlenmesidir.Bu tezde, Web arama yeteneklerini iyileştirmek işin, Web'deki bilgi kaynaklarımetadata kullanılarak modellenmekte ve sorgulanmaktadır. Web sorgulamasınınmetadata kullanılarak yapılması, daha anlamlı sorgu sonuşlarının uretilmesinisağlamaktadır. ?Web bilgi uzayı modeli? adını verdiğimiz Web veri modeli, Webtabanlı bilgi kaynaklarından (Web uzerindeki HTML/XML formundaki belgeler-den), uzman üneri veritabanlarından (bilgi kaynakları işin alan uzmanı tarafındanhazırlanmış metadatadan), ve kullanıcılarla ilgili kişiselleştirilmiş bilgiden (kul-lanıcıların uzmanlarla ilgili tercihleri ve konular hakkındaki bilgi seviyesini be-lirleyen kullanıcı profillerinden) oluşmaktadır. Uzman ünerisi, yakın zamandaünerilmiş olan konu haritaları standardı doğrultusunda, konular ve konulararasındaki ilişkiler (metalink'ler) kullanılarak tanımlanmaktadır. Konular vekonular arasındaki ilişkiler, Web'deki bilgi kaynaklarının işeriğini tanımlayanmetadata'yı oluştururlar. Uzmanlar, konulara, konular arasındaki ilişkilereve bilgi kaynaklarına onların ünem derecesini belirten sayısal değerler verir-ler. Kullanıcı profilleri kullanıcıların tercihlerini ve kullanıcıların ziyaret et-tikleri bilgi kaynaklarını işeren tarihşeyi saklamaktadırlar. Kullanıcı tercihleri,konular uzerindeki bilgi seviyeleri ve Web dolaşım tarihşesi Web'deki aramayıkişiselleştirmek ve kullanıcıya dündürülen sonucun duyarlılığını arttırmak işinkullanılır.Uzman ünerileri ve kullanıcı profilleri nesneye dayalı ilişkisel veritabanındasaklanmakta ve Web tabanlı bilgi kaynaklarını Web bilgi uzayı modeli kullanaraketkin şekilde sorgulayabilmek işin SQL dili genişletilmektedir. SQL uzantıları,i sağlayan yantümceleri, sorguyudurdurma koşulunu tanımlayan yantümceyi ve yeni işleşleri (metin benzerliğinedayalı seşim, metin benzerliğine dayalı birleşim, ve konu kapsamı) işerir. Onemdeğerinin iletimi ve sorguyu durdurma koşulu sorgu şıktısının sıralanmasını veşıktı boyutunun sınırlandırılmasını sağlar. Metin benzerliğine dayalı işleşler vekonu kapsamı işleci karmaşık sorgulama olanaklarını desteklemektedir. Bu SQLeklentilerini işleyebilmek amacıyla ?Yan Değer ureten Cebir? adı verilen yeni bircebir geliştirilmiştir.Yan değer ureten cebir tanımlandıktan sonra, metin benzerliğine dayalı yünlübirleştirme işlecinin algoritması ve bu işlecin performansı uzerine olan deney-sel sonuşlar sunulmaktadır. Tüm bunlara ek olarak, Web bilgi uzayı modeliuzerinde SQL eklentileri kullanılarak yapılan metadataya dayalı kişiselleştirilmişWeb sorgulamasının etkinliği, anahtar süz karşılaştırmaya dayalı Web aramateknikleri ile karşılaştırmalı olarak güsterilmiştir.Anahtar süzcükler : metadataya dayalı Web sorgulaması, konu haritaları, kul-lanıcı profili, kişiselleştirilmiş Web sorgulaması, Yan Değer ureten Cebir, değeryünetimi, metin benzerliğine dayalı birleştirme.