Mimarlık tarihi eğitiminin dijital ortamda oyunlaştırılması: Süleymaniye Cami örneği

Mimarlık, insanlığın varoluşundan bu yana ihtiyaçları karşılamanın ötesinde, estetik ve işlevselliği birleştiren, kültürel ve toplumsal değerleri yansıtan bir disiplin olmuştur. Birçok disiplinle iş birliği içinde olan mimarlık, toplumların kültürel ve tarihsel yönlerinin geçmişten günümüze uzanan evrimlerini anlatır. Mimar adaylarını geleceğe hazırlayan mimarlık eğitimi, bu bağlamda öğrencilerin sadece mesleki bilgi ve beceriler kazanmasını değil, aynı zamanda tarihsel, entelektüel ve kültürel bilinç edinmelerini sağlayarak çok yönlü bir gelişim sunmaktadır. Mimarlık eğitimin temel taşlarından olan ve geçmişle aramızdaki köprüyü oluşturan mimarlık tarihi disiplini, profesyonel hayatımızda kullandığımız temel bilgi birikimini, mimari anlayışımızı ve tasarım yaklaşımlarımızı şekillendiren, geçmişten gelen birikimi geleceğe taşıyan önemli bir alandır. Mimarlık tarihi dersleri, mimarlığın tarihsel bağlam içinde dönüşümünü, yapı tekniklerini, kültürel ve toplumsal etkilerini anlamamıza yardımcı olarak, geçmişin mimari mirasını bugüne ve geleceğe taşıyan bir temel oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, alternatif yaklaşımların mimarlık eğitimine ve özellikle mimarlık tarihi dersine entegre edilmesi, öğrencilerin daha etkili ve interaktif bir öğrenme deneyimi yaşamalarını sağlamak amacıyla yeni öğretim yöntemlerinin uygulanması ele alınarak, yeni bir model önerisi sunmaktadır. Bu doğrultuda yapılan literatür taramasıyla, teknolojiyle iş birliği içinde oyunlaştırma yöntemi öneri olarak sunulmaktadır. Model önerisi sunulmadan önce oyun, oyunlaştırma, mimarlık eğitimi ve mimarlık tarihi dersi hakkında geniş çaplı araştırmalar yapılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucu oyunlaştırmanın yöntemi, mimarlık eğitimine entegrasyonu, mimarlık tarihi ders için uyarlanabilirliği belirlenmeye çalışılmış ve ardından model önerisi için yöntem haritası oluşturulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında hazırlanacak oyun modelinin sınırlarının belirlenmesi ve bunun farazi bir şekilde değil bazı ölçütlerle yapılarak oyun modelinin genişletilebilir olması sağlanmak istenmiştir. Bu noktada oyuncu kitlesinin doğru belirlenmesi, öğretim hedeflerinin sınırlarının tanımlanması, seçilen alanın öğretim hedeflerini en iyi şekilde destekliyor olması, kültürel ve eğitsel değere sahip olması, mekânın sanal ortama taşınabilir olması gibi ölçütlere göre oyun sınırları belirlenmiştir. Bu ölçütlere göre belirlenen Osmanlı Klasik mimarisinin Süleymaniye Cami merkezli bir oyun tasarımı gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Belirlenen sınırlar doğrultusunda öğretim hedeflerini kapsayan, merak uyandırıcı, ilgi çekici, motivasyon sağlayıcı ve eğlenceli bir oyun senaryosu hazırlanmıştır. Hazırlanan oyun senaryosuna göre Süleymaniye Cami 3 boyutlu olarak modellenmiş ve ardından oyun motoruna aktarılmıştır. Oyun hikayesini destekleyen, kullanıcı dostu bir arayüzle beraber tasarlanan oyun modeline öğretim hedefleri merak uyandırıcı, görevler eşliğinde, oyuncuların bireysel başarılarını ölçebildikleri, öğrendiklerini pekiştirdikleri kısa testlerle oyun modeli hazırlanmıştır. Oyunun bu çalışma ile kısıtlı kalmaması ve mimarlık tarihi dersinin tamamına uyarlanabilir olması amacıyla modelin sürdürülebilir olması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda oyunun genişletilebilir ve esnek yapıda olabilmesi için bazı faktörler temelinde tasarlanmıştır. Özellikle Süleymaniye Cami gibi mimari ve tarihi değere sahip bir eser üzerinden tasarlanan oyun modeliyle, oyunculara üslubun genel özelliklerini öğrenmelerinin yanı sıra, kültürel bir deneyimle entelektüel birikim kazanmalarına da zemin hazırlamaktadır. Bu yönüyle de sadece mimarlık öğrencilerine değil mimariye ilgi duyan herkesin erişebileceği bir kaynak haline gelmesi mümkün görünmekte ve geniş bir kitleye hitap etme potansiyeli taşımaktadır. Oyunlaştırma yöntemiyle sunulan bu deneyim, öğrenmeyi daha erişilebilir, ilgi çekici ve etkileşimli kılarken, aynı zamanda mimarlık tarihi ve kültürel mirasla ilgili farkındalık yaratmayı da amaçlamaktadır. Sonuç olarak bu tez çalışması, mimarlık tarihi dersine oyunlaştırma yaklaşımıyla yenilikçi bir bakış açısı getirmekte, mimarlık eğimi alanlara ve kültürel deneyim yaşamak isteyenlere etkileşimli, eğlenceli bir model önerisi sunmaktadır. Bu yaklaşımla yalnız tarih bilgisini ve mimarlık tarihi terminolojiyi oyunculara aktarmamakta, aynı zamanda kültürel farkındalık da kazandırmaktadır.