Moğollar ve Timurlular devrinde küregenlik

Ünvan, "bir kimsenin işi, mesleği ya da toplum içindeki durumu ile ilgili olarak kullanılan ad, san" olarak tanımlanmaktadır. Aynı zamanda "bir kimsenin temsil ettiği ya da göreviyle ilgili olarak anıldığı ad ya da sıfat ve hükümdarlık alâmeti" olarak da karşımıza çıkmaktadır. "Moğollar ve Timurlular Devrinde Küregenlik" isimli bu çalışmada ele alınan temel konu küregen'dir. Küregen olabilmek için Cengiz Han soyundan gelen soylu ve seçkin kadınlarla evlenmek şart olsa da kaynaklarda bazı küregenlerin kiminle evlendiğini bilmeden de küregen olduğunu hatta askeri ve idari konularda ünvanları sayesinde rütbe kazandıklarını görmek mümkündür. Küregen olmak hiç şüphesiz meşruiyet ve güç kazanmanın yollarından biridir. Buna verilebilecek en güzel örnek ise Emir Timur'dur. Emir Timur'un küregen olarak kabul edilmesi, Saray Mülk Hanım ile evlenmesi dolayısıyladır. O, bu evlilik sayesinde soyunu Cengiz Han'a dayandırmayı başarmıştır. Böylesi siyasi evliliklerden elde edilebilecek gücün farkında olan Timur, çocukları ve torunlarına küregen olmaları hususunda evlilikler gerçekleştirmelerini tembihlemiştir. Moğollarda ve Timurlularda küregen olan kişilere bakmadan önce onlara bu nüfuzu sağlayacak kadınların da hayatlarına bakmak, onları tanımak oldukça mühimdir. Cengiz Han'ın atası olduğu düşünülen Alan Hoa başta olmak üzere Sorkoktani Beki, Bağdat Hatun, Dilşad Hatun gibi birçok seçkin Moğol kadınını tanımak ve onların devlet idaresi üzerindeki söz haklarından bahsetmek küregenlerin faaliyetlerini anlamak açısından önemlidir. Birçok devlet adamı için bu kadar önemli bir ünvana sahip olmak, mutlak bir gücün temsiliyetinden kaynaklanmaktadır. Bu sebeple Moğollar ve Timurlularda muhtelif faaliyetlerde bulunmuş küregenler ile karşılaşmak mümkündür. Bu çalışma, adı geçen devletlerde söz hakkı edinmiş ve devletin çeşitli mercilerinde çalışmış kişilerin hayatları, bu süreçte devlet içerisindeki faaliyetlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.