Bağımsal dilbilgisi kullanarak çoklu doküman özetleme

İnternet ortamındaki elektronik belgelerin sayısındaki hızlı artış, bilgi yükü problemini de beraberinde getirmistir. Otomatik çoklu doküman özetleme bu problemi çözmede gelecek vaadeden yöntemlerden biridir. Otomatik çoklu doküman özetleme için temelde iki yaklaşım vardır. Bunlar özetlenecek metinlerden önemli cümlelerin çeşitli yöntemlerle seçilmesi ile özet oluşturan cümle seçerek özetleme ve özetleme işini doğal dil işleme metotları kullanarak metinlerden yeni cümlelerin oluşturulmasıyla yapan yorumlayarak özetleme yaklaşımlarıdır. Cümle seçerek özetleme yöntemlerinin büyük bir kısmında cümleler arası benzerlik bulma işi önemli bir yer tutar. Bu çalışmada, bağımsal dilbilgisini cümleler arası benzerlik bulma probleminde kullandık ve oluşturduğumuz benzerlik yöntemini cümle seçerek çoklu doküman özetleme işine uyguladık. Bu iş için iki farklı bağımsal ağaç bazlı cümleler arası benzerlik bulma yöntemi kullandık. İlk olarak ilişki çıkarımı için önerilmiş bu yöntemler hesaplamalarında bağımsal dilbilgisindeki bağıntıların türlerinden yararlanmıyorlardı. Bu metotlarla çalıştıktan sonra bağıntıların türlerini de hesaba katan bir dizi yeni bağımsal dilbilgisi bazlı cümleler arası benzerlik bulma yöntemi geliştirdik. Tasarlanan bu yöntemler diğer iki yöntemden daha iyi sonuç verdiler. Bu çalışma sonucunda cümleler arası benzerlik bulmada bağımsal dilbilgisi kullanımının başarılı sonuçlar verdiğini gördük. Cümleleri bağımsal ağaç yapısını kullanarak göstermenin cümleler arasındaki benzer kısımları bulmakta iyi sonuç verdiğini gözlemledik. Ayrıca bağımsal ağaçlardaki bağıntıların türlerinin cümlelerdeki önemli kısımların bulunmasında önemli rol oynadığı sonucuna vardık.