Türkiye'de Suriyeli mültecilere yönelik vatandaşlık ve sosyal uyum pratikleri; yeni Türk vatandaşlık uygulamaları üzerine eleştirel bir çalışma

Bu tez, Türkiye'deki Suriyeli mülteciler örneğinde istisnai vatandaşlık ve vatandaşlığa kabul uygulamaları ile bunların entegrasyon ve sosyal uyumla ilişkisi sorununu ele almaktadır. 2016 yılından bu yana vatandaşlık kanununda yapılan değişiklikle Suriyelilere vatandaş olma fırsatı tanınmaktadır. Ancak, vatandaşlığa kabul seçeneği yalnızca toplumdaki ayrımcılık ve kalıpyargılarla mücadele edebilecek güçlü bir beşeri sermayeye sahip olan Suriyelilerin azınlığı için mevcuttur. Kendilerini son derece istikrarsız yaşam koşullarında bulan geri kalan çoğunluğun acil ve kritik ihtiyaçlarını ve haklarını kolaylaştırmaları entegrasyon için gereklidir. Vatandaşlık ve göç literatüründen yararlanan bu tez, Türkiye'de vatandaşlığa kabul edilen Suriyelilerle yapılan 16 görüşmeye dayanarak vatandaşlık alan Suriyeliler arasındaki gerçek entegrasyon deneyimlerini derinlemesine inceleyerek, kendileriyle ilgili kurumsal ve akademik tartışmalarda sesi neredeyse yok denecek kadar az olan göçmenlerin kendilerini de tartışmaya dahil etmeyi amaçlamaktadır. Bu tezin akademik katkısı, sadece küçük bir azınlığı içeren, hakların dışlayıcı ve adaletsiz bir şekilde dağıtılmasını içeren yeni vatandaşlık uygulamalarını eleştirel bir biçimde analiz etmektir. Öte yandan, Türk toplumunda yükselen ve göç karşıtı söylemler yoluyla toplumsal alanda pekişen milliyetçilik ile gerekli paralellikleri kurmayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda, Suriyeli nüfusun Türkiye'ye sosyoekonomik ve siyasi entegrasyonunu sağlamaya yönelik bir uyum stratejisi olarak vatandaşlığın tepeden inme dağılımının güvenilirliğinin eksikliğini de ele almaktadır. Bulgular vatandaşlık verilen küçük azınlığa yalnızca sınırlı bir entegrasyon sunduğunu desteklemekte; Suriyelilerin eşit fırsatlara ve kendilerine onurlu bir yaşam yaratmalarına yardımcı olacak araçlara erişmeleri için daha kapsayıcı bir entegrasyon planının gerekli olduğunun altını çizmektedir. Tez sonunda, sosyal uyum açısından tehdit edici sonuçlara yol açabilecek bir göçmen alt sınıfının oluşumunu önlemek için daha fazla eylem önerilmektedir. Türkiye stratejik olmakla beraber istikrarsız bir bölgede yer aldığından, önümüzdeki yıllarda başka nedenlerle ülkeye yönlenebilecek zorunlu göçmenler için kapsayıcı bir entegresyon planı gereklidir. Anahtar Kelimeler: Mülteciler, Entegrasyon, Suriyeli Mülteciler, Eleştirel Teori, Vatandaşlık, Türkiye