Nefrotik sendromlu çocuk hastalarda genotip-fenotip ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada nefrotik sendrom tanısı alan çocuk hastalarda nefrotik sendrom ile ilişkili genetik mutasyonların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca genetik analiz sonuçları ile hastaların klinik, laboratuvar, histopatolojik ve tedavi özelliklerinin karşılaştırılması, genetik mutasyon tipinin hastalık progresyonu ve renal sağkalım üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji kliniğinde nefrotik sendrom tanısı ile izlenen ve nefrotik sendrom patogenezine yönelik genetik analiz yapılan 67 çocuk hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik bulguları, laboratuvar parametreleri, biyopsi sonuçları, tedavi yanıtları ve genetik analiz sonuçları retrospektif olarak değerlendirildi. Steroid yanıtı, kalsinörin inhibitörlerine (CNI) yanıt durumu ve renal replasman tedavisi (RRT) gereksinimi klinik sonuç değişkenleri olarak incelendi. Bulgular: Hastaların %16,7'si steroid duyarlı, %64,1'i primer steroid dirençli, %18,2'si sekonder dirençliydi. Biyopsi yapılan olguların %91'inde fokal segmental glomerüloskleroz (FSGS) saptandı. Genetik mutasyon varlığı açısından çalışmaya dahil edilen hastaların %17,9'unda P/LP mutasyon gözlendi. En sık mutasyon saptanan gen NPHS2 idi. P/LP varyant saptanan hastaların kardeşinde nefrotik sendrom öyküsü ve anne ile babası arasında akrabalık oranı saptanmayanlara göre yüksekti (p<0,05). CNI tedavisine toplam yanıt %58,5 hastada gözlendi. RRT gereksinimi, CNI yanıtlı hastalarda %3,4 iken yanıtsızlarda %60,9 olarak saptandı (p<0,001). Tek değişkenli analizde RRT ihtiyacını belirlemede ailede nefrotik sendrom varlığı ve CNI yanıtsızlık durumu risk faktörü olarak saptandı (OR: 9,792, p= 0,011 ve OR: 43,556, p= 0,001 sırasıyla); buna karşılık P/LP mutasyon varlığı risk faktörü olarak tanımlanmadı (OR: 2,56, p= 0,161) . Sonuç: Steroid dirençli nefrotik sendrom tanılı çocuklarda P/LP mutasyon sıklığı %16,6, tüm çalışma popülasyonunda ise %17,9 olarak saptandı. Uzun dönem böbrek sağkalımının en önemli belirleyicileri CNI tedavisine yanıt durumu ve aile öyküsü varlığı olarak belirlendi. Aile öyküsünün prognostik önemine karşın, genetik mutasyon varlığı ile anlamlı bir ilişki gösterilemedi. Bu konuda yol gösterici sonuçlara ulaşabilmek için geniş ölçekli, çok merkezli çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar Kelimeler: Nefrotik sendrom, genetik mutasyon, fokal segmental glomerüloskleroz, steroid direnç, kalsinörin inhibitörleri.