Non-alkolik yağlı karaciğer hastalarında laboratuvar ve ultrasonografinin korelasyonu

Amaç: Bu çalışmadaki amacımız, hepatostatoz derecelendirmesinde kullanılan kalitatif ve kantitatif sonografik verileri laboratuvar tabanlı veriler ile korelasyonunu değerlendirip hepatosteatoz düzeylerini göstermedeki rollerini incelemektir. Materyal ve Metod: Çalışmamızda Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji kliniğinde Ağustos 2023 ile Ağustos 2024 tarihleri arasında ultrason yapılan hepatosteatoz tanılı hastaların elde olunan sonografik veriler retrospektif olarak incelenmiştir. 354 katılımcıya B-mod, USAT, HRİ, LTİ bir operatör tarafından uygulanmıştır. Ayrıca her katılımcının sonografi yapılan günde venöz kan tetkikinden elde edilen laboratuvar verileri incelenip ALT/AST oranı, FLİ ve HSİ indeksleri hesaplanmıştır. Bu çalışmada, B Mod düzeylerine göre belirlenen sonografik ve laboratuar veriler arasındaki korelasyon değerlendirilmiştir. Normal dağılıma uygun olmayan veriler için Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Çoklu karşılaştırmalar, Bonferroni düzeltmeli Z testi ile incelenmiştir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında; beklenen gözlem değerlerinin tamamının 5'ten büyük olması durumunda Ki-kare testi kullanılmıştır. Beklenen gözlem değerlerinden herhangi birinin 5'ten küçük olması durumunda Fisher'in Kesin Testi uygulanmıştır. Karaciğer yağlanması ile ilişkili değişkenlerin kesme değerleri, ROC analizi ile belirlenmiştir Bulgular: B Mod düzeyi arttıkça erkek oranı, BMI ve Tip 2 diyabet sıklığı anlamlı şekilde artmıştır (p<0.001). AST, ALT, AST/ALT, GGT, trigliserit ve karaciğer büyüklüğü değerleri, B Mod düzeyi arttıkça belirgin şekilde yükselmiştir (p<0.001). B Mod düzeyi ile HSİ, FLİ, HRİ, USAT ve LTİ skorları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.001). ROC analizinde en güçlü tanısal belirteçler USAT (≥0.56, AUC=0.986, %94.5 duyarlılık, %98 özgüllük), FLI (≥57.46, AUC=0.913, %75.6 duyarlılık, %89 özgüllük) ve LTİ (≥2.19, AUC=0.918, %87.8 duyarlılık, %85 özgüllük) olarak belirlenmiştir. USAT, FLİ ve LTİ karaciğer yağlanmasını belirlemede en güçlü korelasyon gösteren parametrelerdir. Sonuç: Sonografik verilerden USAT, LTİ laboratuvar tabanlı FLİ arasında yüksek korelasyon izlenmesi nedeniyle hepatosteatozu değerlendirme etkin olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. USAT, LTİ, FLİ non-invaziv olması nedeniyle ilerleyen yıllarda MR-PDFF ve biyopsi gibi hepatosteatozda kullanılan altın standart tanı yöntemlerine güçlü bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Çalışmamızın bir operatör tarafından yapılması ve sınırlı hasta popülasyonu nedeniyle çok operatörlü ve daha geniş popülasyonlar ile birlikte yapılan çalışmalara ihtiyaç mevcuttur. Anahtar kelimeler: hepatosteatoz, ultrason atenüasyon, LTİ, FLİ, HSİ, ALT/AST