Nöro-mimari kapsamında kullanıcının mekânsal kalite algısı ve deneyimi; Trabzon Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi bekleme alanları

Mekânlar insan davranışlarını ve duygularını olumlu/olumsuz yönden etkilemektedir. Kaliteli yaşam için mekânın insan üzerindeki etkilerini belirleyip kaliteli tasarımlar yapabilmek gerekmektedir. Mekânsal kalite değerlendirmesinde kullanıcı deneyimi sonucunda algılama süreci ve duygu değişimlerinin net biçimde ölçülmesi gerekse de bu konuda kesin veriler almakta eksiklikler vardır. Çalışmada geleneksel ve nöro-mimari yöntemlerinden yararlanılarak mekânın deneyimlenmesi sonucunda mekânın" kalite değerlendirmesi ele alınmıştır. Bu sayede bekleme alanlarının insanlar üzerlerindeki negatif algısını azaltabilmek, mekânsal kaliteyi ve kullanıcı memnuniyetini arttırabilmek amaçlanmıştır. Öncelikle bekleme alanlarının mekânsal kalite kriterlerini belirleyebilmek amacıyla literatür taraması yapılmıştır. Mekânsal kalite kavramı, ferahlık, estetik, işlevsellik, erişilebilirlik ve güvenlik kriterleri bakımından irdelenmiştir. Çalışma alanı olarak Trabzon Ağız Diş Sağlığı Hastanesinin mekânsal organizasyon açısından farklılık arz eden bekleme alanları seçilmiştir. Gözlem ve fotoğraflama yoluyla alanda mevcut durum tespiti yapılmıştır. Anket ve açık uçlu soru görüşmeleri yoluyla kullanıcı yorumları sorgulanmıştır. Ardından göz izleme tekniği ile kullanıcının mekanlardaki görsel algısı saptanmaya çalışılmıştır. Devamında bekleme alanlarının farklılıklarının stres duygusu üzerindeki etkileri fizyolojik veri (kan basıncı, kalp atışı, vücut ısısı, cilt nemi parametreleri) alımı ile test edilmeye çalışılmıştır. Tüm aşamalardan elde edilen sonuçlar karşılaştırılıp tartışılmıştır. Sonuçlar, anket ve açık uçlu soru görüşmelerinde en kaliteli bekleme alanının ve aynı zamanda en ferah bekleme alanının lobi bekleme alanı olduğunu göstermiştir. Kalite değerlendirmesinde en etken unsurlar, boyutsal özellikler, ferahlık algısında da aydınlık seviyesi ve doğal ışıktır. Daha çok dikkat çeken bölgeler ise en derin ve en aydınlık/karanlık bölgelerdir. Ayrıca çalışma alanında en fazla strese sebebiyet veren bekleme alanının koridor bekleme alanı olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Nöro-mimari, Kalite, Bekleme Alanı, Fizyolojik Ölçüm, Göz İzleme