Su kütlesindeki tahmini alıkonum katsayısı kullanılarak Melen havzasına ait besin maddesi taşınım katsayılarının modellenmesi

Melen Havzası İstanbul'un büyük bir bölümüne içme suyu sağlamaktadır. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Melen Havzası kirlilik açısından öncelikli olarak ele alınacak havzalar içinde 1. sırada ilan edilmiştir. Azot (N), fosfor (P) gibi besin maddesi kirliliği, içme suyu kaynağı olarak kullanılan akarsularda su kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Bu durum arazi kullanımına ve antropojenik kaynaklı birçok faktöre bağlı olarak besin maddelerinin nasıl taşındığı sorusunu gündeme getirmiştir.Araştırmacılar yukarıda adı geçen faktörlere bağlı olarak besin maddesi taşınım katsayısı modelleri geliştirmişlerdir. Bu maksatla araştırma sahasına ait tarihsel su kalite verileri başta olmak üzere, arazi kullanımı, nüfus ve altyapı gibi etkenleri içeren istatistiksel veriler kullanılmıştır. Besin maddesi taşınım katsayıları havzadaki toplam azot (N) ve fosfor (P) yükünün birim alan ve birim zamana göre tahminsel standartlaştırılmış (örneğin, kg/km2/gün) halidir. Bu konu ile ilgili olarak Türkiye'de yapılmış detaylı bir çalışmaya rastlanmamıştır.Bu çalışmada, Melen Havzası'na özgü besin maddesi taşınım katsayıları, Sıklıkçı (Frequentist) ve Bayesci yaklaşımları içeren bir modelle tespit edilmiştir. Nehir Alıkonum Katsayısı tespit edilmiş olup onemli bir değişken olarak modelin içinde yer almaktadır. Yayılı kaynak kirliliğinin modellenmesinde, bu alanda sıkça kullanılan Soil & Water Assessment Tool (SWAT) hidrolojik modelinden istifade edilmiştir. Bu çalışmada ayrıca, özet bir öneri olarak, SWAT modeli kullanılarak Melen Havzası'ndaki besin maddesi yükünü azaltmak için uygulanabilecek tarımsal en iyi yönetim uygulamaları (EİYU) tespit edilip değerlendirilmiştir. Bu çalışma T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın kirlenme açısından öncelik sırasına koyduğu diğer havzalar için de önemli bir örnek teşkil edecektir.