Ofislerde görsel konfor ve enerji tüketimine ilişkin aydınlatma tasarım parametreleri ve etkilerinin belirlenmesi üzerine bir yaklaşım

Ofis yapılarındaki iç mekânlarda çeşitli görsel eylemler gerçekleştirildiği için, bu mekânların aydınlatma tasarımında uygun düzenler oluşturularak görsel konforun sağlanması önem taşıyan bir konudur. Dünyada ve ülkemizde, aydınlatmada harcanan enerjinin büyüklüğü nedeniyle özellikle ofis yapılarındaki ana mekânlar gibi gün boyu ve uzun süreli kullanılan hacimlerde, etkin enerji kullanımı da son derece önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ofislerde doğal ve yapay aydınlatma tasarım parametrelerinin görsel konfor ve enerji tüketimine etkilerini belirlemeye yönelik bir yaklaşımın geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak Trabzon İli kapsamında, üç farklı boyutta ve farklı yüzey yansıtma katsayılarında ofis hacimleri DIAlux evo simülasyon programında modellenmiştir. Ofis hacimlerinde aydınlatma tasarım parametrelerine ilişkin değişkenler, yapay aydınlatma için; ışık akısı, lamba gücü, etkinlik faktörü, lamba türü, aydınlatma biçimi ve aygıtların yansıtıcılığı, doğal aydınlatma için; pencere biçimi, camın ışık geçirgenliği, güneş kontrol elemanı ve yönlenme olarak belirlenmiştir. Geliştirilen senaryolar doğrultusunda simülasyon programında hesaplamalar yapılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programına aktarılarak istatistiksel analizler yapılmıştır. Regresyon analizi yöntemiyle üç farklı büyüklükteki ofis hacimlerinde yapay aydınlatma için görsel konfor ve enerji etkinlik değerlerini, doğal aydınlatma sistemleri için mekânlarda günışığı performansını yaklaşık olarak tahmin eden regresyon eşitlikleri elde edilmiştir. Veriler ayrıca çıkarımsal istatistik yöntemleri ile analiz edilerek değerlendirmeler yapılmış, optimum sonucu sunan tasarım parametrelerinin değer aralıkları belirlenmiştir. Bu veriler doğrultusunda, kullanıcılar için uygun tasarım seçeneklerinin oluşturulması ya da bir aydınlatma düzeninin iyileştirilmesi sürecinde kullanılabilecek alternatifler sunulmuştur. Son aşamada, yapay ve doğal aydınlatma değişkenleri doğrultusunda bütünleşik aydınlatma senaryoları oluşturulmuş ve bu senaryolar için yıllık aydınlatma enerjisi gereksinimleri hesaplamıştır