Oksidatif strese bağlı kromozom hasarlarının oluşumunda nörotransmitterlerin koruyucu etkilerinin araştırılması

Kanser dünyada en çok ölümlere sebep olan hastalıklar arasında 2. sırada yer almaktadır. Farklı kanser tiplerinin tedavileri arasında kemoterapi, radyoterapi ve biyolojik ajanlar kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra yan etkisinin daha az olduğu düşünülen antioksidanların, kanserden korunmak için ve hastalık riskini azaltma da iyi bir ajan olarak kullanılabilecekleri düşünülmektedir. Vücutta normal metabolizmik aktiviteler sırasında meydana gelebilen oksidan maddeler kanser oluşumu gibi birçok hastalığa sebep olmaktadır. Hücre fonksiyonlarına ket vuran reaktif oksijen türevlerinin kontrol altına alınması diyet yoluyla alınan antioksidan maddelerle mümkün olabilmektedir. Reaktif türlerin kanser ve diğer birçok hastalığın nedeni olduğu bilinmektedir. Nörotransmitterlerin koruyu etkilerinin araştırılması hedeflenen bu çalışmada, Dopaminin kanser gelişimi üzerindeki etkisini tam olarak bilinememesi dopaminin kullanılmasını öncelikli kılmıştır. Vücutta diyet yoluyla alınan, aynı zamanda esansiyel aminoasit triptofandan üretilen serotonin çalışmalarına bakıldığında tümörün patolojik açıdan değerlendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapıldığı görülmüştür. Serotoninin kanser üzerindeki etkisinin in vitro test çalışmalarında yeterli sayıda olmaması nedeniyle çalışmada öncelikli kılmıştır. Melatonin; vücutta doğal yolla üretilen biyolojik saati düzenleyen, antioksidan etkiye sahip nörotransmitter olarak bilinmektedir. Melatonin doğrudan serbest radikallere etki ederek antioksidan enzimlerini uyararak oksidatif hasarı inhibe etmektedir. Diğer nörotransmitterler gibi etkisini taşıyıcı reseptörler ile gerçekleştirmektedir. Taşıyıcı reseptörler olan MT1 ve MT2 apoptozu uyararak sağkalım oranını arttırmaktadır. Vücutta doğal yolla sentezlenen bu nörotransmitter gelecekte birçok kanser türü için hastaların kemoterapi gibi güçlü yan etkiye sahip ajanların yan etkilerinin azaltılmasına yardımcı olarak kombinasyon tedavi yöntemlerinde kullanılmasını sağlanabilir. Tez çalışmasında insan kökenli TK6 lenfoblast hücreleri kullanılmıştır ve hücrelerde H2O2 ile stres koşulları oluşturulmuştur. İn vitro koşullarda TK6 hücrelerine H2O2 uygulanarak oksidatif stresin kromozom hasarları üzerinde etkisi dopamin, serotonin, melatonin ve hepsinin kombinasyonuyla farklı dozlarda uygulanmıştır. Genotoksik etkiler mikronukleus tekniği uygulanarak araştırılmıştır. Stres koşullarında oluşan mikronukleus yapıları, doz cevap eğrileri yönünden karşılaştırılmıştır.Dopamin test grubunda, hem farklı dozlar halinde uygulanan Dopamin tedavisi hem de hidrojen peroksit verilen grupta MN/BN oranının verilen dozlarla yükselme eğiliminde olduğu gözlemlenmiş 2 eğrinin karşılaştırılmasında oldukça anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır (P<0,01). MN testi sonucunda genotoksik etkisi olduğu gözlenmiştir. Dopaminin kontol grubu ve H2O2 dozlarının uygulanması ile hesaplanan Pİ değerleri için yapılan F testi ile karşılaştırılmasında P<0,05 olarak hesaplanmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı olarak kabul edilmiştir. Artan dopamin konsantrasyonşarının hücreyi nekroz ve apoptoza sürükleyebileceği nedeniyle Pİ düşme eğilimi göstermiştir. Serotonin grubunda, hem farklı dozlar halinde uygulanan serotonin tedavisi hem de hidrojen peroksit verilen grupta MN/BN oranının verilen dozlarla yükselme eğiliminde olduğu gözlenirken 100 μM dozdan sonra düşüş gözlenmiştir. F testi 2 eğrinin karşılaştırılmasında elde edilen p=0,2111 olarak hesaplanmış ve istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmemiştir. Serotonin grubunda serotonin dozları ve serotonin dozları+H2O2 verilerinin Pİ karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). Bu sonuç serotoninin H2O2 varlığında koruyucu etkisi olduğunu ortaya çıkarmıştır. Melatonin verilen grupta farklı dozlar uygulandığında aralarında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,55) Dopamin+Serotonin+Melatonin dozları ve kombinasyon+H2O2 konsantrasyonun F testi ile ölçümü yapılmıştır. Korelasyon (r2=0,1201) hesaplanmış ve p<0,5944 değeri istatistiksel olarak pek de anlamlı bulunmamıştır. Dopamin+Serotonin+Melatonin dozlarının ve H2O2 Kombinasyon dozlarının Pİ değerleri için yapılan F testi ile karşılaştırılmasında aralarındaki korelasyon katsayısı (r2=0,01) ve P<0,1866 olarak hesaplanmıştır. Bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmemiştir.