Okul öncesi çocukların perinatal özelliklerinin oyun davranışları ve sosyal yetkinlik üzerine etkileri

Bu araştırma, 2024 yılı içerisinde 36-71 aylık anaokulu/kreş çağındaki çocuklar ve anneleri ile yürütülmüş olup, okul öncesi dönemdeki çocukların perinatal özelliklerinin oyun davranışları ve sosyal yetkinlik üzerine etkilerinin incelenmiştir. Çalışma tanımlayıcı ve analitik tipte olup, Kırıkkale il merkezindeki gündüz bakım evi ve anaokullarına devam eden 332 çocuk ve anneden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında "Anne ve Çocuk Bilgi Formu", "36-71 Aylık Çocuklar İçin Oyun Davranış Ölçeği" ve "Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği" kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 paket programı ile yapılmış; bağımsız gruplar t-testi, Mann-Whitney U testi, One-Way ANOVA, Pearson korelasyon analizi uygulanmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcı çocukların yaş ortalaması 59,5±9,13 ay, annelerin yaş ortalaması ise 33,38±4,99 yıl olarak bulunmuştur. Çocukların %57,2'si 61 ay ve üzerinde, %52,4'ü erkek, %38,3'ü planlı sezaryen doğum ile dünyaya gelmiştir. Annelerin %53'ü 33 yaş ve altında, %52,4'ü çalışmamakta olup, %73,2'si iki ve altında gebelik deneyimi yaşamıştır. Araştırma bulgularına göre, prenatal dönemde ruhsal sıkıntı (depresyon) yaşayan annelerin çocuklarının aktif tek başına davranış ve sosyal oyun puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu (p<0,05); doğum sırasında indüksiyon uygulanan çocukların sessiz davranış ve pasif tek başına davranış puanlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Doğumda kanama, aşırı ağrı gibi komplikasyon yaşayan annelerin çocuklarında aktif tek başına oyun davranışlarının arttığı saptanmıştır (p<0,05). Doğum sonrası annelik hüznü yaşayan annelerin çocuklarında da aktif tek başına oyun davranışları artış göstermiştir (p<0,05) . Çocukların sosyal yetkinlik puanı arttıkça sessiz davranış (r=0,284, p<0,001) ve itiş-kakışlı oyun (r=0,299, p<0,001) davranışlarında artış; kızgınlık-saldırganlık puanı arttıkça sosyal oyun davranışında artış (r=0,252, p<0,001) ve itiş-kakışlı oyun davranışında azalma (r=-0,115, p=0,036) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca anksiyete-içedönüklük puanı arttıkça sessiz davranış (r=0,319 p=<0.017), pasif tek başına davranış (r=0,311 p=0,017) ve itiş-kakışlı oyun davranışlarında artış olduğu saptanmıştır (r=0,252, p<0,001). Sonuç olarak, perinatal dönemde annenin yaşadığı ruhsal ve fizyolojik süreçlerin çocuğun oyun davranışlarını ve sosyal becerilerini anlamlı düzeyde etkilediği bulunmuştur. Bu sonuçlar, perinatal bakım hizmetlerinin sadece fiziksel değil psikososyal açıdan da destekleyici olmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışmadan elde edilen veriler, hemşirelik uygulamaları, erken müdahale programları ve toplum sağlığı hizmetlerinde riskli grupların desteklenmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacak niteliktedir.