Okullarda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Adıyaman ili örneği

Bu araştırma, Adıyaman ilindeki resmi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Öğretmen failliği; öğretmenlerin eğitim ortamındaki karar alma süreçlerine katılımı, pedagojik sorumluluk üstlenme düzeyi, mesleki özerkliklerini kullanabilme becerileri ve sınıf içi uygulamalarda inisiyatif gösterebilme yeterlilikleriyle ilişkilidir. Bu bağlamda, öğretmenlerin sadece bilgiyi aktaran kişiler değil, eğitimin niteliğini belirleyen aktif aktörler olduğu kabul edilmektedir. Okul iklimi ise bir eğitim kurumunun sosyal, fiziksel ve psikolojik çevresini belirleyen; yönetici tutumları, öğretmen-öğretmen ve öğretmen-öğrenci ilişkileri, iş birliği düzeyi, güven ortamı, iletişim yapısı ve paylaşılan değerler gibi unsurları içeren çok boyutlu bir yapıdır. Araştırma kapsamında bu iki kavram arasındaki ilişki, öğretmen görüşleri temel alınarak değerlendirilmektedir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli benimsenmiş olup araştırma sürecinde nicel yöntemler kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak, alan yazında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan "Öğretmen Failliği Değerlendirme Ölçeği" ile "Okul İklimi Ölçeği" kullanılmıştır. 2023-2024 eğitim-öğretim yılı kapsamında, Adıyaman il merkezi ve ilçelerindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenlerden elde edilen veriler, SPSS 27.0 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, olumlu ve destekleyici bir okul ikliminin öğretmenlerin faillik davranışlarını artırdığını, bu sayede öğretmenlerin eğitim süreçlerine daha etkin bir biçimde katıldıklarını ortaya koymuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okul ortamının destekleyici ve katılımcı bir yapıya sahip olması, onların mesleki bağımsızlıklarını geliştirmekte, inisiyatif kullanma becerilerini artırmakta ve mesleki doyumlarını yükseltmektedir. Buna karşılık otoriter, iletişimden uzak ve destek görmeyen bir okul iklimi, öğretmenlerin motivasyonunu düşürmekte, faillik algısını zayıflatmakta ve mesleki yeterliliklerini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve mezuniyet düzeyleri gibi sosyo-demografik özelliklerinin hem okul iklimine ilişkin algıları hem de faillik düzeyleri üzerindeki etkileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu veriler, öğretmenlerin bireysel farklılıklarının da okul iklimi ve faillik ilişkisinde belirleyici olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Failliği; Okul İklimi; Eğitim; Mesleki Gelişim; Öğretmen Tatmini.