Hatalı teslimat altında optimal tedarik politikaları

Pek çok tarım ve enerji ürünü de dahil olmak üzere piyasaların birçoğunda, raslantısal ürün talebi ve spot fiyatlar altında, en uygun spot ve vadeli tedarik miktarlarını belirlemek karar vericilerin karşılaştığı tipik bir problemdir. Değişken taleplerin karşılanmasında, elektrik gibi birtakım ürünler için depolanabilirlik olanaklarının sınırlı oluşu bu tip ürünler için geleneksel 'al ve tut' argümanını devre dışı bırakırken, depolanamama özelliği tedarik politikası optimizasyonuna karmaşıklığın bir başka katmanını ekler. Dolayısıyla, vadeli teslim kaydıyla alım yapabilmenin yanı sıra, fiyat dalgalanmalarından kaçınmak ve düşük işlem maliyetlerinden faydalanmak için firmaların forward sözleşmelere yönelimi giderek artmaktadır. Ancak hızla değişebilen iş ortamları ile beraber, tedarikçilerin anlaşılan ürün miktarını teslim etmeme riski vardır. Ulaştırılan ürünlerin miktar ve kaliteleri ile firma beklentilerinin birebir karşılanması garantisi edilemediğinden, teslimat riskleri firmaların karlılığında özellikle önemlidirler. Bununla birlikte, literatürde, kusurlu teslimat konusu şimdiye dek çok tartışılmamış, söz edilen diğer değişkenler ise birlikte kapsanmaktan ziyade, ağırlıklı olarak ayrı ayrı ele alınmışlardır. Bu çalışmada, vadeli satın alma kontratlarının hatalı teslim boyutu tanınmış ve raslantısal fiyat ve talep çevresine dahil edilerek, depolanamayan ürünlere ilişkin tedarik politikalarının optimizasyonu için üç değişkenli yeni bir yaklaşım sunulmuştur. Her bir değişken –-talep, fiyat ve teslimat boyutu-- geometrik Brownian hareket süreci ile modellenmiş ve önerilen optimal forward kontrat politikaları stokastik optimizasyon yöntemleri ile saptanmıştır. Sonuçta, tedarik miktarlarının belirlenmesi sürecine teslimatlardaki belirsizlik kavramının dahil edilmesiyle firmaların karlarında iyileşmeler sağlanabileceği gösterilmiştir. Ayrıca, teslimat boyutu ile fiyat ve talep arasındaki ilişkilerin de modellenerek tedarik miktarlarının belirlenmesine dahil edilmesinin faydalı olabileceği gösterilmiş ve bu korelasyonların çeşitli olası modelleri önerilmiştir. Model yapıları ile birlikte algoritma ve sezgisel yöntemler sunulmuştur.