Oreochromis niloticus'un kan dokusundaki biyokimyasal parametrelerin kullanılarak civa toksisitesi üzerine zeolitin koruyucu etkisinin araştırılması

Sunulan bu çalışmada cıva (Hg) toksisitesi üzerine zeolitin (Zeo) koruyucu etkisini değerlendirmek için Oreochromis niloticus'un kan dokusundaki biyokimyasal parametreler kullanılmıştır. Bu amaçla balıklar 0.01 ve 0.05 mg/L Hg ile 0.01 mg/L Hg+0.01 g/L Zeo ve 0.05 mg/L Hg+0.05 g/L Zeo karışımlarının etkisine 4 ve 21 günlük sürelerle bırakılmıştır. Elde edilen kan serumunda alanin aminotransferaz (ALT) ve aspartat aminotransferaz (AST) enzim aktiviteleriyle kortizol, glukoz, total protein, sodyum, klor ve potasyum düzeyleri otoanalizatör cihazlarla ölçülmüştür. Doğrudan cıva ve cıva+zeolit karışımlarının etkisinde incelenen serum parametrelerinde ortam derişimine ve etki süresine bağlı olarak önemli değişiklikler saptanmıştır. Cıvanın her iki ortam derişiminin etkisinde 4 ve 21 günlük süreler; cıva+zeolit karışımının ise yüksek ortam derişiminde ve 21 günlük etki süresi sonunda ALT ve AST aktivitelerinde anlamlı bir artış belirlenmiştir (P˂0.05). Cıvanın tek başına etkisinde her iki etkileşim süresi sonunda da kortizol ve glukoz düzeyleri artış göstermiştir (P˂0.05). Bununla birlikte cıva+zeolit karışımlarının etkisinde kortizol düzeyinde 4 günlük, glukoz düzeyinde ise 21 günlük etki süresi sonunda anlamlı bir artış belirlenmiştir (P˂0.05). Denenen her iki sürede de cıva+zeolit karışımlarının etkisinde anlamlı bir değişim göstermeyen (P˃0.05) total protein düzeyi yüksek cıva derişiminin etkisinde anlamlı bir azalış göstermiştir (P˂0.05). Cıvanın doğrudan etkisinde özellikle de yüksek ortam derişiminde sodyum ve klor düzeyleri azalırken; potasyum düzeyleri artmıştır (P˂0.05). Cıvanın zeolitle birlikte etkisinde ise analiz edilen tüm bu elektrolit düzeylerinde önemli bir değişim belirlenmemiştir (P˃0.05). Araştırma sonuçları O. niloticus'un serum enzim, metabolit ve elektrolit düzeylerinde belirlenen değişikliklerin cıva+zeolit karışımına oranla cıvanın tek başına etkisinde daha fazla olduğunu ve ortamda zeolit bulunduğunda cıva toksisitesinin kısmen ya da tamamen düzeltiğini göstermektedir.