Organize sanayi bölgelerinin etkinliklerinin veri zarflama analizi modelleri ile ölçümü

Ülkelerin ekonomik kalkınmasında ve sanayileşme süreçlerinin güçlenmesinde sanayi bölgeleri önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye'de neredeyse her ilde ve birçok ilçede faaliyet gösteren Organize Sanayi Bölgeleri, yatırım ortamının geliştirilmesi, istihdamın artırılması ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi yoluyla ülke ekonomisine kayda değer katkılar sağlamaktadır. Bu katkıların sürdürülebilirliği ve artırılabilmesi için Organize Sanayi Bölgelerinin etkinliklerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, Organize Sanayi Bölgelerinin etkinlik düzeylerini ölçmek ve etkin olmayan birimlerin iyileştirilmesine yönelik referans noktaları belirlemektir. Araştırmada, karar verme birimlerinin performansını analiz etmede yaygın olarak kullanılan Veri Zarflama Analizi yöntemi tercih edilmiştir. Analizde, Organize Sanayi Bölgesi alanı, toplam parsel sayısı, elektrik tüketim miktarı, üretim yapılan parsel sayısı ve toplam istihdam sayısı değişkenleri kullanılarak CCR modeli uygulanmıştır. İlk bulgular, birden fazla Organize Sanayi Bölgesinin etkin kabul edildiğini göstermiştir. Ancak, etkin Organize Sanayi Bölgeleri arasında farklılıkları ortaya koymak ve eşsiz bir sıralama elde etmek amacıyla süper etkinlik ve çapraz etkinlik modelleri de kullanılmıştır. Süper etkinlik sonuçlarına göre en yüksek skora sahip Organize Sanayi Bölgesinin Ostim Organize Sanayi Bölgesi olduğu belirlenirken, çapraz etkinlik skorlarına göre en yüksek skor Erzurum Merkez I Organize Sanayi Bölgesi elde etmiştir. Bunun yanı sıra, çalışmada referans kümesi belirlenmiş ve etkin olmayan Organize Sanayi Bölgelerinin hangi etkin Organize Sanayi Bölgelerini, hangi düzeyde örnek almaları gerektiği ortaya konmuştur. Bu bulgu, etkin olmayan Organize Sanayi Bölgeleri için performans artırıcı yol haritası sunarken, sıkça referans alınan Organize Sanayi Bölgelerinin sistem içerisinde "rol model" konumunda olduklarını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar Organize Sanayi Bölgelerinin etkinlik düzeylerini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine katkı sağlayacak niteliktedir.