Örgüt yararına etik olmayan davranışlar üzerinde çıkar bağlılığının etkisi: Statü arzusu ve lider-üye etkileşiminin etkileşmiş aracı etkisi

Çalışanların iş yaşamında gerçekleştirdiği bazı davranışlar gösterebilmektedir. Bu davranışlar ahlaka uygun olmamakla birlikte, örgütün imajını, amaçlarını, çıkarını korumak veya desteklemek amacıyla yapılabilmektedir. Bu davranışlar örgüt yararına etik olmayan davranışlar olarak adlandırılmaktadır. Örgütsel bağlılığa sahip bireylerin örgüt yararına etik dışı davranışlar gerçekleştirme ihtimali yüksektir. Fakat bireysel çıkarlar, örgüte olan bağlılık şekli ve statü arzusu gibi makyavelist kişilik özelliklerinin ve liderinin çalışana olan tutumlarının bu ilişkinin gücünü ve yönünü değiştirebileceği düşünülmektedir. Bu sebeple, çalışmada çıkar bağlılığının örgüt yararına etik olmayan davranışlara etkisinde statü arzusu (makyavelizm) ve lider-üye etkileşiminin etkileşmiş aracı etkisi incelenmiştir. Araştırmanın teorik altyapısı, sosyal mübadele kuramına dayanmaktadır. Sosyal mübadele kuramı örgütün çalışanlarına sağladığı imkânların tatmin edici olmasını ve bunun karşılığında çalışanların örgüte karşı kendilerini sorumlu hissetmelerini ve birtakım fayda temelli eylemler gerçekleştirmelerini kapsamaktadır. Bu çalışma, çalışmanın amacına uygun olarak nicel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Anketler online form aracılığıyla katılımcılara ulaştırılmıştır. Online anket formları aracılığıyla elde edilen verilerin analizi yapısal eşitlik modeli ile yapılmıştır. Online anket formları aracılığıyla elde edilen veriler SPSS 22 programı kullanılarak bilgisayar ortamına aktarılmış ve verilerin analizinde SmartPLS 4 programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, çalışma yaşamında pazarlama ve satış faaliyetinde bulunan bireylerin liderleriyle olan etkileşimleri, çıkar bağlılığı ve örgüt yararına etik olmayan davranışlar arasındaki dolaylı ilişkiyi negatif olarak etkilemiş ve bu etkileşmiş aracı etkiye statü arzusunun aracılık ettiği ortaya koyulmuştur.