Orhan Duru'nun bilim kurgu öykülerinin çocuk edebiyatı ölçütleri çerçevesinde incelenmesi ve Türkçe eğitimine katkıları

Bu çalışmada, bilim-kurgu sözcüğünü Türk diline kazandıran gazeteci yazar Orhan Duru'nun bilim-kurgu türündeki öykülerinin çocuk edebiyatına uygunluk ve Türkçe eğitimine katkıları çerçevelerinden değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çocuk edebiyatı, bilim-kurgu türü, Türkçe eğitimi ve Orhan Duru'nun hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında alanyazın taraması yapılmıştır. Duru'nun bilim-kurgu türündeki 19 adet öyküsü, çocuk edebiyatına uygunluk bağlamında okunmuş, biçim ve içerik özellikleri analiz edilmiştir. Biçim özellikleri bağlamında sayfa düzeni, yazı boyutu, yazı tasarımı; içerik özellikleri için ise konu, ana fikir, karakterler, çatışmalar, çevre, zaman, bilim-kurgu ögeleri, dil anlatım ve söz varlığı başlıkları açısından incelenmiş, öykülerde yer alan değerler Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe dersi öğretim programında belirlenen eğitsel ileti ve değerlerle karşılaştırılarak öykülerin Türkçe eğitimine katkısı belirlenmiştir. Çalışma betimsel nitelikli olup tarama modellerinden doküman inceleme yöntemiyle desenlenmiştir. Elde edilen veriler sonucunda Orhan Duru'nun bilim-kurguyu salt makineler, dişliler ve yeşil renkli yarı saydam uzaylılar ile sunmak yerine toplumsal kaygı ve mizah unsuruyla harmanladığı ve bu bağlamda öykülerin 12-15 yaş grubu okuyucusu için dikkat çekici olmanın yanı sıra dikkatin metin üzerinde sürdürülebilirliğinin sağlanmasına da elverişli metinler olduğu belirlenmiştir. Öykülerin deyim, ikileme, yansıma ve pekiştirme sözcük alt başlıkları açısından da zengin olduğu ancak atasözü bakımından oldukça sınırlı örnek içerdiği tespit edilen bulgular arasındadır. Sonuç olarak Orhan Duru'nun bilim-kurgu türündeki öykülerinin biçim, içerik, Türkçe eğitimi açılarından 12-15 yaş grubu işlevsel olduğu belirlenmiştir. Ancak Bırakılmış Biri adlı yapıtta yer alan "Bat" adlı öykü eşcinsellik çağrışımı yapan ifadeler içermesi nedeniyle bahsi geçen yaş grubu için uygun değildir. Benzer şekilde "Bahçeyi Suladım" ve "Turist Gözlem Evi" adlı öykülerde yer alan doğrudan cinselliğe vurgu yapan ifadeler nedeniyle ilgili öyküler de bahsi geçen yaş grubu için işlevsel nitelik taşımamaktadır. "İkonoklast" adlı öyküde ise içki tüketiminin ön planda olması, ilgili hedef kitle için olumsuz örnek oluşturabilecek davranış olarak nitelendirilebilir. Orhan Duru'nun bu öyküler dışındaki bilim-kurgu öykülerinin ise ilk gençlik dönemi olarak da bilinen 12-15 yaş grubu için işlevsel olduğunu söylemek mümkündür.