Orman ağaçlarında su tüketiminin gövde termal değişim yöntemiyle belirlenmesi

Bir ülkenin aldığı yağış miktarı, Dünya üzerindeki ana iklim bölgelerine ve ülkenin lokal konumuna bağlı olup, bu miktar yıllar itibarı ile belirli bir aralıkta seyrederek önemli ölçüde değişmemektedir. Diğer taraftan su kaynaklarını kullanan nüfus ülkemizde ve tüm dünyada sürekli artan bir trende sahiptir. Bu da yıllar içerisinde kişi başına kullanılabilecek su miktarının azalması anlamına gelmektedir. Bu nedenle su kaynaklarının doğru yönetimi gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Ülkemizin yaklaşık dörtte biri ormanlık alanlardan oluşmaktadır. Ülkemize temiz su sağlayan kaynakların büyük bölümü de orman örtüsü ile kaplı havzalardan üretilmektedir. Bir havzadan istenilen kalite ve miktarda su üretmek için vejetasyonun yönetilmesi havza planlamacılar tarafından kullanılan yöntemlerden biridir. Dolayısıyla bu havzalarda yapılacak vejetasyon yönetimi çalışmalarında orman ağaçlarının su tüketiminin bilinmesi havza planlamacılar ve karar vericiler için büyük önem arz etmektedir. Nitekim ormanlar toprak koruma, rekreasyon, havayı temizleme, odun hammaddesi üretimi, su kalitesini artırma, su rejimini düzenleme gibi bir çok ekosistem hizmetini topluma sunmakla birlikte, aynı zamanda yaşamak için de suyu kullanmaktadır. Ülkemizde su bütçesi ve hidrolojik döngüde orman örtüsünün rolü ve ağaçların su tüketimi ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde orman ağaçlarının su tüketimini ortaya koyan, doğrudan orman ekosisteminde yapılmış uzun süreli çalışmalara rastlanılmamaktadır. Bu konudaki çalışmalar genelde ampirik modellerle yapılmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışması ile doğrudan arazi üzerinde uzun süreli ölçümler yapılarak bu eksikliğin giderilmesi ve yarı nemli iklim tipine sahip çalışma alanında biri ibreli (Anadolu karaçamı) diğeri geniş yapraklı (sapsız meşe) olmak üzere iki farklı orman ağacının birey ve meşcere bazında su tüketimini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmanın arazi ölçümleri 2016-2017 yıllarında Belgrad Ormanı'nda bulunan Atatürk Arboretumu'nda yapılmış olup bu zaman aralığında bir ağacın günlük en yüksek su tüketimi Anadolu karaçamında 76.31 kg, sapsız meşede ise 162.42 kg olarak ölçülmüştür. Meşcerelerin günlük ortalama su tüketimleri (tüketilen su miktarı/ölçüm yapılan gün sayısı) 2016 yılında Anadolu karaçamı ve sapsız meşe için sırasıyla 1.08 mm ile 4.00 mm olarak kaydedilmiş olup bu meşcerelerin yıllık toplam su tüketimleri 396 mm ve 908 mm olarak tespit edilmiştir. Anadolu karaçamı meşceresinin yıllık yağışın yaklaşık %35'ini, sapsız meşe meşceresinin ise %74.5'ini transpirasyon ile atmosfere geri verdiği görülmüştür