Ortaöğretim öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeyinin tespiti: Sakarya ili örneği

Ülkelerin ekonomik gelişmişliğinin ölçüsü milli gelir, büyüme, enflasyon, borçlanma, yatırım oranları gibi göstergelerdir. Politika yapıcıların ana gündemi bu ekonomik verilerin iyileştirilmesi toplumsal refahın artmasıdır. Bu sebeple yarının ekonomi dünyasında baş aktör olan, yönetimde, siyasette ve iş hayatında etkin olacak lise seviyesindeki bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi temel belirleyicilerden biridir. Özellikle teknolojik gelişmeler nedeniyle finansal ürün ve hizmetlere erişim kolaylaştığından toplumun farklı demografik özelliklere sahip bireyleri finansal ürün ve hizmetlerden faydalanmaya başlamıştır. Ancak aynı zamanda finansal sistemler, finansal ürün ve hizmetler de değişime uğramıştır. Yaşanan bu değişim bireyleri finansal risklere açık hale getirmiştir. Bu nedenle finansal okuryazarlık kavramı toplumun tümünü ilgilendiren bir kavrama dönüşmüştür. Bireylerin fayda sağlayan, etkin finansal kararlar alabilmesi, ekonomik risklerin farkında olması, geleceğini doğru planlayabilmesi ve toplumun refahı bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi ile yakından ilişkilidir. Bu çalışmanın başlıca amacı orta öğretim kurumlarında farklı lise türlerinde eğitim gören öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeyini belirlemek ve finansal okuryazarlık ile ilgili pek çok içeriği müfredatında bulunduran muhasebe ve finansman bölümünde eğitim gören lise öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeyleri ile karşılaştırmaktır. Buna bağlı olarak ortaöğretim kurumlarındaki öğrencilerin finansal açıdan hangi düzeyde okuryazar olduğu, ne ölçüde finansal bilgilere vakıf olduğu, finansal sistemlere erişirken hangi yolları kullandığı ve nasıl finansal tutum ve davranışlar geliştirdiği belirlenmeye çalışılmıştır. Belirtilen amaca ulaşabilmek için yapılan çalışma üç bölümden oluşturulmuştur. İlk bölümde finansal okuryazarlığın kavramsal çerçevesine değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise finansal eğitim kavramı ile ilgili bilgi verilmiş, Türkiye'de ve dünyada finansal okuryazarlık alanında verilen eğitimler ve yapılan araştırmalardan bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın bulgularına ve sonuçlarına yer verilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden anket araştırması yöntemi kullanılmıştır. Anket soruları, araştırmanın amaçları doğrultusunda konu ile ilgili literatür incelenmek suretiyle oluşturulmuştur. Araştırma 2022-2023 eğitim- öğretim yılının ikinci döneminde Sakarya iline bağlı Adapazarı, Arifiye, Erenler ve Serdivan olmak üzere dört merkez ilçedeki ortaöğretim kurumlarında 438 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan anket formu ile toplanan veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anket verilerinin analizi sonucunda muhasebe ve finansman alanında eğitim gören lise öğrencilerinin diğer okul türlerinde eğitim gören öğrencilere göre finansal bilgi, finansal tutum ve finansal davranış açısından anlamlı bir fark göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca katılımcıların finansal bilgi ve finansal tutum düzeylerinin finansal davranış düzeylerinden daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar açısından bakıldığında katılımcıların finansal bilgi ve olumlu finansal tutumlarını finansal davranışa dönüştüremediği sonucuna ulaşılmıştır.