Ortaokul 5. sınıf eski ve yeni sosyal bilgiler ders kitaplarının kültürel miras unsurları açısından değerlendirilmesi

Kültürel miras, toplumların tarihi boyunca ortaya koyduğu birikimi, toplumun sahip olduğu doğal, kültürel zenginliği ifade etmektedir. Bireylerin kimlik ve aidiyet duygusu geliştirmesi, kültürel mirasına karşı farkındalık ve koruma bilinci geliştirmesi, evrensel mirasın farkına varması gibi nedenlerle kültürel miras genç bireylere öğretilmelidir. Eğitim kurumlarında kültürel mirasın öğretimi/öğrenimi açısından en müsait alanlardan biri Sosyal Bilgiler dersleridir. Sosyal Bilgiler dersinin Birden fazla disiplini aynı ders çatısı altında sunması kültürel mirasın çeşitli yönleriyle öğrenilmesine imkân tanımaktadır. Bu araştırmada amaç, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan ve 2024-2025 eğitim-öğretim ders yılında okutulmaya başlanan Ortaokul 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı ile bir önceki dönem okutulan ders kitabını kültürel miras unsurları açısından incelemektir. Model kapsamında kademeli bir değişim planlanmıştır ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında ortaokul düzeyinde ilk önce 5. sınıf ders kitapları yenilenmiştir. Araştırmaya konu ders kitabı seçiminde yalnızca erişilebilirlik temelli değil; aynı zamanda içeriksel çeşitlilik, pedagojik önem ve müfredat geçiş sürecinin temsil gücü dikkate alınmak istenmiştir. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş olup doküman incelemesi yapılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara bakıldığında; her iki ders kitabında da kültürel miras konularının işlendiği görülmüştür. Ancak eski ders kitabında ünite ve kazanım sayısı daha fazla olmasına rağmen kültürel miras konularının belirli ünitelerde yoğunlaştığı dikkati çekmiştir. Yeni ders kitabında ise kültürel miras konularının yine belirli ünitelerde yoğunlaştığı, fakat diğer ünitelerde de bu konulardan bahsedildiği yani daha dengeli ve bütüncül bir yapı gösterdiği görülmüştür. Yine eski ders kitabına göre yeni ders kitabındaki performans görevleri ve sınıf içi uygulamaların öğrencileri bu konuda üst düzey düşünme ve uygulama becerileri kazandırmaya yönelik avantaj sağladığı tespit edilmiştir.