Ortaokul matematik öğretmen adaylarının ispata ilişkin algı ve becerilerinin incelenmesi

Bu çalışma, ortaokul matematik öğretmen adaylarının ispat konusundaki algı ve yeterliliklerini, görüşlerine, ispat yapma becerilerine ve ispatları değerlendirme yaklaşımlarına odaklanarak incelemiştir. Bu boyutların anlaşılması, gelecekteki öğretmenlerin ispat öğretimine nasıl yaklaşabilecekleri konusunda fikir verirken, aynı zamanda öğretim uygulamalarını etkileyebilecek bilgi eksikliklerini ya da yanlış anlamalarını da ortaya koymaktadır. Hem bireysel hem de kavramsal bakış açılarını saptayabilmek için iç içe geçmiş çoklu durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2022-2023 akademik yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde dört sınıf düzeyinden (her sınıf düzeyinde altı öğretmen adayı) amaçlı olarak seçilen 24 ortaokul matematik öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler, üç aşamalı bir protokole göre yönlendirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır: (1)ispat algılarına ilişkin sorular, (2)ispat oluşturma becerilerini ölçen görevler ve (3)örnek argümanların değerlendirilmesi. Veriler, Gömülü Teori çerçevesinde içerik analizi ve açık kodlama kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmen adaylarının oybirliğiyle ispatın önemini vurguladığını fakat ortaöğretim matematik eğitiminde ispatın yeterince yer almadığını belirttiğini ve bunu genellikle öğretmenlerin ispata ilişkin sınırlı farkındalığa sahip olmalarına bağladıklarını göstermiştir. Birçok öğretmen adayı, mevcut araştırmalardaki yönelimlerle tutarlı olarak ispat oluştururken örnek tabanlı yaklaşımlara güvenmiştir. İspat konusunda çok yönlü anlayışlar ifade etmelerine rağmen bu anlayışlar ispat üretimlerine veya değerlendirmelerine tutarlı bir şekilde yansımamıştır. Sınıf seviyeleri arasındaki gelişim beklenen ilerlemeyi göstermemiş ve öğretmen adaylarının öğretim zorluklarına önerdikleri çözümler sınırlı ve yüzeysel kalmıştır. Çalışma, öğretmen adaylarının ispatla ilgili yeterliliklerindeki hem güçlü hem de zayıf yönleri vurgulamakta ve öğretmen eğitim programlarında hedefleri olan bir desteğe ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır. Gelecekteki araştırmalar, kurum kültürü, öğretim programı ve öğretmenlik uygulaması deneyimleri gibi bağlamsal etkiler de göz önünde bulundurularak ispat algılarının ve yeterliliklerinin zaman içindeki gelişimini incelemeleri önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Matematiksel ispat; İspat algısı; İspat yeterlilikleri; İspat yapma ve değerlendirme; Matematik öğretmen adayları