Ortaokul öğrencilerinin "Deprem" ve "Sel" kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin "Deprem" ve "Sel" kavramlarına yönelik metaforik algılarının belirlenmesidir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden olan "durum" deseni kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılının bahar döneminde Yozgat Saraykent Sarayözü Ortaokulu'na devam eden 42 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerden 37'si çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan öğrencilerin sel ve deprem kavramlarına ilişkin metaforik algılarını belirlemeye yönelik form kullanılmıştır. İlgili formda, deprem ve sel kavramlarına ilişkin öğrencilerin metaforik algılarını belirlemek amacıyla 16 soruya ve ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Veri toplama işlemi bitirildikten sonra toplanan 37 metafor oluşturma kağıdından 276 metafor elde edilmiş, bu metaforlar sel ve deprem kavramına yönelik metaforlar diye ikiye ayrılmıştır. Sel metaforları kendi içinde 9 farklı kategoriye, deprem metaforları kendi içinde 8 farklı kategoriye ayrılmıştır. Kategorilere ayrılıp incelenen metaforlar Microsoft Word programına yazıldıktan sonra düzenlemeler yapılmış ve incelenmiştir. Toplanan veriler, içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Deprem kavramına yönelik 37 öğrencinin 152 farklı metafor ürettikleri tespit edilmiş ve metaforlar 8 kategoriye ayrılmıştır. Bu kategoriler şunlardır: Sallanma, Ölüm, Kesici delici, Kırılma, Yıkım, Doğal afet, Ulaşım aracı ve Aykırıdır. Yine form kağıtlarında sel kavramına yönelik 124 farklı metafor üretilmiş ve metaforlar 9 değişik kategoride toplanmıştır. Bu kategoriler şunlardır: Su barındıran, Ölüm, Doğal kaynak, Doğal afet, Zaman, Ders materyali, Oyun, Taşıtlar ve Farklı olmak üzere 9 farklı kategoriye ayrıldığı görülmüştür.