Ortaokul öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile siber zorbalık eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile siber zorbalık eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Dijital teknolojilerin çocukların yaşamlarında artan etkisi, bu konuların eğitim alanında daha fazla araştırılmasını gerekli kılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde tasarlanmış ve nicel bir yöntem benimsenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Aydın ili Nazilli ilçesinde bulunan devlet ortaokullarında öğrenim gören toplam 7704 öğrenci oluşturmaktadır. Bu kapsamda, 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeyindeki öğrenciler dikkate alınmıştır. Araştırmanın örneklemi ise uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup, 6 farklı ortaokulda öğrenim gören toplam 647 öğrenci ile sınırlandırılmıştır. Veri toplama sürecinde "Dijital Vatandaşlık Ölçeği" ile "Siber Zorbalık Eğilimleri Ölçeği" kullanılmış; elde edilen veriler SPSS 26.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin dijital vatandaşlık düzeyleri ile siber zorbalık eğilimleri arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Başka bir ifadeyle, dijital vatandaşlık becerileri yüksek olan öğrencilerin siber zorbalık eğilimlerinin daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, değişkenler cinsiyet, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi açısından da anlamlı farklılıklar göstermektedir. Özellikle erkek öğrencilerin siber zorbalık eğilimlerinin daha yüksek olduğu ve uzun süre internet kullanan öğrencilerin dijital vatandaşlık düzeylerinin düştüğü gözlemlenmiştir. Elde edilen bu bulgular, dijital vatandaşlık eğitimlerinin ilköğretim düzeyinde yapılandırılmasının ve öğrencilere erken yaşlarda dijital etik, sorumluluk ve çevrim içi davranışlara dair bilinç kazandırılmasının önemini ortaya koymaktadır. Araştırma, hem eğitimcilere hem de politika geliştiricilere yönelik somut öneriler sunmakta; dijitalleşen toplumda çocukların daha bilinçli bireyler olarak yetişmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.