Ortaokul Türkçe ders kitaplarında bulunan geleneksel ekolojik bilgi unsurlarının incelenmesi

Okullarda sık kullanılan materyallerin başında ders kitapları gelir. Ders kitapları, öğrencilere sadece bilgi aktarımında bulunmaz onlara kültürel ve tarihi değerleri, geçmiş kutsal anlatıları, insanların doğa ile kurduğu ilişkiyi, toplumsal mirası taşımayı ve bu mirasın aktarımı ile ilgili unsurların anlatıldığı önemli bir kaynak olarak kullanılır. Ders kitaplarındaki metinler ve etkinlikler aracılığıyla öğrencilere geleneksel bilgi aktarımı yapmanın yanı sıra, doğayla uyumlu yaşamanın, çevresel sorunlara duyarlı olmanın ve kültürel çeşitliliği anlamanın önemi vurgulanmıştır. Ortaokul kademesinde yer alan Türkçe ders kitaplarında bulunan öyküler, şiirler, atasözleri, deyimler, halk hikâyeleri, masallar, destanlar ve efsaneler gibi metinler üzerinden doğa ve insan etkileşiminden ortaya çıkan geleneksel ekolojik bilgi unsurlarının işlenmesi, öğrencilere kültürel gelişim anlamında daha geniş bir bakış açısı kazandırmaktadır. İnsan ve doğa etkileşimi sonucunda ortaya çıkan geleneksel ekolojik bilgi unsurları, yüzyıllar boyunca insanlığın yolunu aydınlatmış ve insanın doğa ile uyumlu yaşamasının önemini göstermiştir. Ortaokul Türkçe ders kitaplarında bulunan geleneksel ekolojik bilgi unsurlarını inceleyerek kültürel aktarımın nasıl yapıldığını ortaya koymayı amaçlayan bu tez çalışmasında, nitel yöntem benimsenmiştir. Çalışmanın araştırma nesnesi/dokümanı olarak, Talim ve Terbiye Kurulunun Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel okullarda okutulmasını uygun gördüğü, ortaokul düzeyinde bulunan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarıdır. Bu sınıf düzeyindeki kitapların 5. sınıf kademesinde yer alan Türkçe ders kitabı "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline" uygun Türkçe ders kitabından oluşmuştur. Veri toplama aracı doküman analizi olup verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu çalışmada geleneksel ekolojik bilgi unsurlarının yani insan ve doğanın etkileşiminden ortaya çıkan kültürün Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki unsurları incelendiğinde özellikle bazı temalarda metin, etkinlik ve görseller düzeyinde yer aldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bu tez çalışmasının alan yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Geleneksel ekolojik bilgi unsurları; Türkçe ders kitapları; Doğa ve insan etkileşimi; Kültürel aktarım.