Ortaokullarda eleştirel okuma eğitiminin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi

Bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı bir çağda yaşamaktayız. Bireyler okuma yazma becerisi kazandıktan sonra hızlı bir şekilde bilgi edinme yollarına başvurmaktadır. Kitaplardan sonra İnternet ve televizyon da ihtiyaç duyduğumuz her türlü bilgiyi içinde barındıran önemli kaynaklar haline gelmiştir. Ancak bu kaynaklardaki bilgilerin gerçekliği ve doğruluğu söz konusu olmayabilmektedir. Bu durumda bilginin doğru olup olmadığını değerlendirmenin yolu eleştirel düşünme becerisine sahip olmaktan geçiyor. Türkçe öğretiminde eleştirel düşünmeyi okuma alanı içinde geliştirmek için eleştirel okuma yöntemine yer verilmiştir. Eleştirel okuma okunanların sorgulanmasını ve değerlendirilmesini gerektiren bir okuma şeklidir. Okunanların daha önce edinilmiş bilgilerle veya başka kaynaklarla karşılaştırılıp sorgulanması ve değerlendirmeye tabi tutulması yanlış bilgi edinilmesine engel olmaktadır. Eleştirel okuma 2005 yılında yenilenen İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programında yöntem ve teknik olarak yer almıştır. Bu çalışma ortaokullarda eleştirel okuma eğitimi ile ilgili Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine başvurmak amacıyla yapılmıştır. Nitel bir çalışmadır. Araştırmada veriler 11 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış bir görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2013-2014 eğitim öğretim yılında Manisa'nın Demirci ilçesinde görev yapan Türkçe öğretmenleri (n=12) oluşturmaktadır. Araştırmada Türkçe öğretmenlerinin eleştirel okumanın tanımına ilişkin temel kavramlardan haberdar olduğu ancak eleştirel okumayı tüm yönleriyle tanımlayamadığı, Türkçe öğretmenlerinin eleştirel okumanın önemli olduğunu düşündüğü, Türkçe ders, çalışma ve kılavuz kitaplarının eleştirel okuma için yetersiz olduğu, ortaokul öğrencilerinin eleştirel okumayı edinmelerinin düşük düzeyde olduğu, Türkçe öğretmenlerinin eleştirel okuma öğretiminde sorunlar yaşadığı, eleştirel okumada öğretmenin önemli bir faktör olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçtan hareketle ders, çalışma ve kılavuz kitaplarının eleştirel okumaya uygun olarak düzenlenmesi, Türkçe öğretmenlerine eleştirel okuma konusunda eğitim verilmesi, eleştirel okuma için ayrı bir ders ayrılması, ortaokul kütüphanelerinin farklı bakış açılarına sahip kitaplarla zenginleştirilmesi ve ailelerin eleştirel okuma konusunda bilinçlendirilmesi önerisinde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: EleĢtirel düĢünme, eleĢtirel okuma, okuma becerisi, okuma yöntemleri.