Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Duyu Bütünleme Eğitiminin Proprioseptif Duyu, Motor Performans ve Duyu Profili Üzerine Etkisi

ÖZ: Çalışmamızın amacı otizmli çocuklarda duyu bütünleme eğitiminin propriosepsiyon duyusu, motor performans ve duyu profili üzerine etkisini incelemekti. Çalışmaya KKTC‟de yaşayan, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 5-10 yaşları arası otizmli çocuklar (n=18) ve ebeveynleri alındı. Çalışma Ela Özel Eğitim Merkezinin Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünde ve Mağusa Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Merkezinde yapıldı. Bireylerin Sosyo-demografik ve klinik bilgileri kaydedildi. Otizmli çocukların duyu işleme becerilerini değerlendirmek için Duyu Profili, eklem pozisyon duyusunu değerlendirmek için Propriosepsiyon Testi, motor becerilerini değerlendirmek için Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlilik Testi‟nin İkinci Sürümünün Kısa Formu (BOMYT-2 Kısa Form) kullanıldı. Otizmli çocuğun bakım vereni ve terapistin ortak kararıyla tedavi hedefi belirlendi ve Hedefe Ulaşma Ölçeği kullanılarak kaydedildi. Değerlendirmeler tamamlandıktan sonra çalışma kriterlerine uygun olan bireyler tedavi programına alındı. Çalışmamız 18 otizmli çocuktan 15‟i ile tamamlandı. Propriosepsiyon duyu testi sonuçları incelendiğinde eğitimi öncesi ve sonrası propriosepsiyon duyu kaybı durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptandı (p>0,05). Çocukların motor becerilerini değerlendirmek için kullandığımız BOMYT-2 eğitim öncesi ve sonrası sonuçları incelendiğinde, bu testin alt basamaklarından olan ince motor beceri hassaslığı, ince motor beceri bütünleşmesi, denge, ince motor kontrol ve vücut koordinasyonu sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Duyu profili sonuçları incelendiğinde ise duyusal işleme ana alt parametrelerinden dokunma işlemi, hareket ve vücut pozisyonu ile ilgili düzenlemeler, aktivite seviyesini etkileyen hareket düzenlemeleri, duygusal-sosyal cevaplar sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu bulundu (p<0,05). Davranışlar ve duygusal cevaplar alt parametrelerinden araştırma, hassasiyet, kaçınma parametrelerinde ve modülasyon alt parametrelerinden ise duygusal girdi arama, duygusal tepki ve zayıf kayıt bölümlerinde anlamlı derecede farklılıkların olduğu bulundu (p<0,05). Hedefe ulaşma ölçeğinde belirlenen hedeflerin %26,7‟ sinin ilerleme gösterdiği diğerlerinin tedavi öncesi seviyelerini koruduğu belirlendi. Otizmli çocuklarda uyguladığımız proprioseptif duyu bütünleme eğitiminin propriosepsiyon duyu testi sonuçlarını etkilemediğini fakat duyu profili ve BOMYT2 testinin alt parametrelerini etkilediği bulundu. Tedavi hedeflerinde ise ilerleme olduğu belirlendi. Tüm bu sonuçlar göz önüne alındığında duyu bütünleme eğitiminin otizmli çocukların rehabilitasyonunda çok yönlü etkilere neden olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Otizm, Otizm ve Propriosepsiyon, Duyu Bütünleme, Motor Beceri