Özbek Türkçesinde isimden isim yapım ekleri

Bu çalışma, eklemeli bir dil olan Türk dili ailesinin Karluk kolunun üyelerinden Özbek Türkçesinde kullanılan isimden isim yapım ekleri ve bu eklerin türetim gücü ile işlevlerini ele almaktadır. Sözcük yapımı, sözcük türünü değiştirme, anlam genişletme ve sözcüğün sözdizimsel yapıda kullanılmasını sağlayan eklerden sözcük işletim ekleri dışında kalan ekler, bu çalışmanın konusudur. Çalışmada Özbek Türkçesi üzerine yapılan gramer çalışmalarında isimden isim yapım ekleri olarak ele alınan bütün ekler listelenmiş; bu eklerle türetilmiş olup Özbek Türkçesinin en kapsamlı sözlüklerinden biri olan Oʻzbek Tilining Izohli Lug'ati'ne giren bütün türemiş isimler tespit edilmiş ve aldığı eklere göre sınıflandırılmıştır. Böylece eklerin işlevselliği sayısal değerlerle somutlaştırılmıştır. İsimden isim yapım ekleri, Türkçe ve yabancı ekler olarak iki başlık altında değerlendirilmiş ve her bir ekin işlevi tanık cümlelerle çalışmada verilmiştir. Eş zamanlı yöntemle incelenen bu eklerin tarihsel süreçteki durumlarına da değinilmiştir. Özbek Türkçesinde kullanılıp Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ekler ve -varsa- Türkiye Türkçesinde olmayan işlevler de ilgili başlık altında belirtilmiştir. Çalışmanın sonunda türemiş isimlerin aldıkları isimden isim yapım eklerine göre sınıflandırılmış listesi ve bu isimlerin sözlüğü de yer almaktadır. Bu çalışmayla Özbek Türkçesindeki isimden isim yapım ekleri ve bunların işlevlerinin belirlenmesi sonucunda Türkiye Türkçesiyle benzer ve farklı olan yapı ve kullanımların ortaya konması amaçlanmıştır.