Özel eğitim öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programları ve öğretim planları hazırlama yeterliklerinin ve tasarım temelli uygulamalarının incelenmesi

Tasarım temelli öğrenmeye duyulan ilgi artmaktadır. Bu araştırmada, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programları (BEP) ve bireyselleştirilmiş öğretim planları (BÖP) hazırlama yeterliklerinin araştırılması, tasarım temelli uygulamaların BEP'lerde bulunma durumunun değerlendirilmesi ve bireyselleştirilmiş öğretim planlarının tasarım temelli uygulamaların bireyselleştirilmesi özelinde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu 57 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Nicel verilerin toplanmasında Alan (2019) tarafından geliştirilen BEP Kalite Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise Öğretmen Bilgi Formu, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve BÖP Analizi Kontrol Listesi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında 57 öğretmenden elde edilen 119 BEP, BEP Kalite Değerlendirme Ölçeği'ne göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında öncelikle BEP'ler tasarım içeren amaçlara ve alanlara göre yeniden incelenmiş ve öğretmen bilgi formunda tasarıma yönelik bulgular incelenmiştir. Daha sonra çalışmanın ikinci basamağına katılmak istediğini belirten 12 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ardından ölçek puanı en yüksek olan iki öğretmenin hazırlamış olduğu BÖP'ler BÖP Analizi Kontrol Listesine göre değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin ölçek puanlarının düşük olduğu ve BEP hazırlama yeterliklerinin yüksek olmadığı görülmüştür. Çalışan engel grubuna göre öğretmenlerin ölçek ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin çalışma süreleri arttıkça ölçek puanlarının düştüğü görülmüştür. Öğretmenlerin tasarım temelli amaçlar yazabildiği görülmüştür. Fakat BEP'indeki amaçlarda tasarıma yer vermeyen öğretmenlerin ölçek ortalaması tasarıma yer veren öğretmenlerin ortalamasından yüksektir. Öğretmenlerin tasarım konusundaki farkındalığının BEP'lere aktarılamadığını görülmektedir. Öğretmenlerin tasarıma yönelik detaylara görüşmelerde ve planlarında yer vermediği görülmüştür. Ölçek puanı yüksek öğretmenlerin tasarımın bireyselleştirilmesi noktasında problemler yaşadığı görülmüştür. Öğretmenlerin BEP yetkinliklerinin desteklenmesi ve özel eğitimde tasarım temelli uygulamaların daha kapsamlı bir şekilde uygulanması için öğretmen eğitimlerine ihtiyaç duyulduğu gözlenmiştir.