Özel eğitim okulu yöneticilerinin öğretimsel denetim davranışlarını yerine getirme durumunun incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, özel eğitim kurumlarında yürütülen denetim uygulamalarının öğretmen ve yöneticilerin deneyimlerine dayalı olarak öğretimsel denetim başlığı altında incelenmesidir. Araştırmada, denetimin kim tarafından, ne şekilde ve hangi sıklıkla gerçekleştirildiği ile bu süreçlerin öğretmenlerin mesleki gelişimine katkısı ele alınmıştır. Bu doğrultuda araştırma, karma yöntem çerçevesinde ve keşfedici sıralı desen ile yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında Aksaray il merkezindeki özel eğitim devlet kurumlarında görev yapan 108 özel eğitim öğretmeni oluşturmuştur. Veri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak ve odak grup görüşmeleri ile toplanmıştır. Her birine beş öğretmenin katıldığı birer hafta arayla üç odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, yazıya dökülmüş ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Nitel verinin çözümlenmesine bağlı olarak elde edilen bulgular temelinde nicel veri toplama aracı geliştirilmiştir. Likert tipi maddelerin yer aldığı anket aracılığıyla nicel veri toplanmıştır. Nitel veri analizinde betimsel ve içerik analizleri kullanılırken nicel veri analizinde ise betimsel istatistikler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre katılımcılar denetimin alanında uzman ve aynı branştan denetçiler tarafından yapılması gerektiğini vurgulamış; okul müdürleri tarafından yapılan denetimlerin ise yüzeysel ve yönlendirici olmaktan uzak olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca, öğretmenlerin meslektaşları tarafından denetlenmeyi etik ve profesyonel açıdan sakıncalı buldukları görülmüştür. Öğretmenlerin mevcut denetim uygulamalarını yetersiz bulduğu ve bu süreçlerin yeniden yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, özel eğitim kurumlarında denetim süreçlerinin mesleki gelişim, adalet algısı ve rehberlik işlevi açısından yeniden ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Özellikle okul müdürlerinin öğretimsel denetim yeterliklerinin artırılması ve uzman denetçilerle iş birliği içinde çalışmaları gerektiği bulgularla desteklenmiştir.