Özgür yaşayan amiplerin hücresiz sıvılarının pseudomonas üzerine etkisinin araştırılması

Özgür yaşayan amipler (ÖYA) doğada ve insan yapımı su sistemlerinde sıklıkla rastlanan ve konağın bağışıklık sistemine bağlı olarak ölümcül de olabilen hastalıklara sebep olan mikroorganizmalardır. Ayrıca aynı ortamda yaşadıkları çeşitli bakteriler için konak olma özelliği de gösterirler. Bunun sonucu olarak bakterilerin çoğalmasına katkı sağlayabilir yada kendileri lizise uğrayabilir. Ancak ÖYA'nın bu ortamlarda hayatta kalmasını sağlayabilecek olan antimikrobiyal maddeler üretmesi konusundaki bilgiler oldukça kısıtlıdır. Bu bağlamda, bu çalışmada ÖYA suşlarına ait hücresiz sıvıların (ACM), Pseudomonas aeruginosa karşısında antibakteriyel etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Acanthamoeba castellanii ATCC 50373 suşuna ek olarak, ülkemize ait üç yüzme havuzundan ve bir göl suyundan izole edilmiş olan toplam dört çevresel ÖYA suşu (A10, A13, A14, U.GÖL) kullanılmıştır. P. aeruginosa suşları, ülkemizdeki hastalara ait klinik suşlardan (PA2, PA3, PA4, PA5) seçilmiş, standart suş olarak P. aeruginosa ATCC 27853 kullanılmıştır. Tüm ÖYA suşları, ısı ile inaktive edilmiş Escherichia coli ATCC 25922 süspansiyonu yayılmış olan non-nutrient agar (NNA) içeren Petri kutularında üretilmiştir. Aksenik kültürlerinin eldesi için pepton yeast ekstrakt glukoz (PYG) besiyeri kullanılmıştır. Kültürlerdeki canlı ÖYA trofozoitlerinin sayısı (hücre/mL) Thoma lamı ve tripan mavisi kullanılarak tespit edilmiştir. Her bir ÖYA suşuna ait hücresiz sıvıların (ACM) elde edilmesi, aksenik kültür sıvısının 3000 rpm'de 5 dakika santrifüj edilmesinden sonra 0.22 µm por çaplı steril filtreden geçirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Her bir P. aeruginosa suşunun süspansiyonları (108 kob/mL) spektrofotometre (OD=595) kullanılarak ölçülmüştür. ÖYA suşlarına ait ACM'lerin, P. aeruginosa suşları karsısındaki antibakteriyel aktivite deneyleri nutrient agarda, koloni sayım yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Denenen ÖYA suşlarına ait ACM'lerin, denenen P. aeruginosa suşları karşısında değişen oranlarda (%3.9 - 91.5) antibakteriyel etki gösterdiği saptanmıştır. En yüksek ortalama inhibe edici etkiyi A13 suşunun (%64.6), en düşük ortalama inhibe edici etkiyi A14 suşunun (%34.4) gösterdiği bulunmuştur. Ülkemize ait dört çevresel ÖYA izolatından üçünün (A13, U.GÖL, A10) ortalama olarak Acanthamoeba castellanii ATCC 50373'e göre daha yüksek inhibe edici etki gösterdiği tespit edilmiştir. ACM'lere en duyarlı P. aeruginosa suşunun PA5 suşu olduğu (ort: %82.64), bunu sırasıyla PA4, PA2, PA ATCC 27853 ve PA3 suşlarının izlediği saptanmıştır. Bu çalışma, ülkemize ait ÖYA suşlarına ait ACM'lerin, Pseudomonas aeruginosa'ya etkili antimikrobiyal maddelere sahip olduğunu gösteren ilk çalışmadır. Bununla beraber örnek sayısının arttırılmasıyla yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, bu suşlara ait ACM'lerin, P. aeruginosa dışındaki mikroorganizmalar (diğer patojen bakteriler, virüsler vb.) karşısındaki antimikrobiyal aktivitelerini keşfetmek, ilerideki çalışmalarla mümkün olabilecektir.