Paketli atıştırmalık besinlerin besin ögesi örüntü profillerinin üç farklı önyüz etiketleme yöntemi ile değerlendirilmesi

Bu çalışma paketli atıştırmalık besinlerin besin ögesi örüntü profillerinin üç farklı önyüz etiketleme yöntemi ile değerlendirilmesi, sağlıklı atıştırmalıkların belirlenmesi ve tüketicinin sağlıklı seçimler yapabilmesi için bilinçlendirilmesi ve gıda sanayinin ürünlerinde reformülasyona gidebilmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma için Migros sanal market tercih edilmiştir. Çalışmaya barlar, bisküviler, mısır bazlı cipsler, patates bazlı cipsler, meyve-sebze cipsleri, kurubaklagil (mercimek-nohut) bazlı cipsler, çikolatalar, gofretler, kekler, krakerler, kuruyemişler, kahvaltılık gevrekler, meyve bazlı atıştırmalıklar, mısır patlakları ve şekerlemeler dahil edilmiştir. Atıştırmalık ürünlerin 100 gram etiket verileri dikkate alınarak enerji ve besin ögeleri forma kaydedilmiştir. Daha sonra Nutri-score, Choices Programı ve Trafik İşaretleri besin ögesi örüntü profillerine göre değerlendirmeleri yapılmıştır.Verilerin analizi IBM SPSS v27 ile yapılmıştır. Nicel verilerin gösteriminde tanımlayıcı istatistik olarak ortalama±standart sapma ile minimum-maksimum verilmiştir. Kategorik verilere ait tanımlayıcı istatistiklerde ise n ve % verilmiştir. Ürünlerin etiket verilerine ulaşılma oranı %89,9 olarak bulunmuştur. Etiket verisine en çok ulaşılan %100 oranıyla mısır patlakları olurken en az ulaşılan ise %71,4 oranıyla diğer cipsler olmuştur. Genel olarak paketli atıştırmalık ürünlerin enerji, karbonhidrat, şeker, yağ, doymuş yağ asidi, trans yağ asidi değeri yüksekken; posa ve protein değeri düşük çıkmıştır. Nutri-score besin ögesi örüntü profiline göre değerlendirildiğinde bütün atıştırmalıkların %69,6'sı D ve E kategorisinde yer almaktadır. Choices Programı besin ögesi örüntü profiline göre değerlendirildiğinde çikolata ve gofretlerin tamamı (%100) keklerin ise %94,2'si doymuş yağ asidi bakımından; kuruyemişler ve çikolatalar hariç diğer bütün atıştırmalık ürünlerin tamamı (%100) ve çikolataların %99,5'i toplam şeker bakımından kriterleri sağlamamıştır. Trafik ışığı etiketleme sistemine göre çikolataların ve gofretlerin tamamı (%100), keklerin %98,8'i ve bisküvilerin %93,4'ü doymuş yağ asidi bakımından; gofretlerin tamamı (%100), çikolataların %96,7'si ve cipslerin %93,2'si yağ bakımından kırmızı renk kodlu olarak bulunmuştur. Bu çalışmada paketli atıştırmalık ürünlerin sağlıklı yiyecekler açısından çok sınırlı olduğu saptanmıştır. Toplumun bilgilendirilmesi ve paket önü etiketleme sistemi üzerinde kanun yapıcıların eyleme geçmesi gerekmektedir.