Pestrans: A software developed for assessing the fate and transport of pesticides in soil environment

Türkiye'de bitki koruma ürünlerinin aşırı miktarda ve kontrolsüz kullanımı, pek çok pestisitin toprak ve yeraltı suyu kirliliğine yol açması sebebiyle en kritik konulardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu tezin temel amacı, tarımsal topraklarda uygulanan pestisitin akıbetinin ve davranışınının anlaşılmasını sağlayacak bir bilgisyar tarama modeli geliştirmektir. PESTRANS GUI adı verilen bir bir kullanıcı arayüzü ile engre edilen bu tarama modeli kullanıcının pestisitleri hareketlilik, buharlaşma ve dayanıklılık özelliklerine sınıflamasını ve kirlilik potansiyellerini belirlemesini sağlamaktadır. PESTRANS GUI modeli daha önce Ünlü et al. (1995) tarafından FORTRAN dilinde geliştirlen pestisit taşınım modelinin sayısal çözümlerine dayalı olarak tasarlanıp geliştirilmiş bir modeldir. PESTRANS GUI, gerçek durum pestisit uygulama senaryolarının matematiksel modelinin sayısal çözümlerini sağlamak için Finite-Difference yöntemini kullanan Python Tkinter araç seti üzerine inşa edilmiş tek boyutlu bir simülasyon modelidir. PESTRANS GUI'nin yeni versiyonu eski versiyonuna göre sayısal hesaplama olarak daha hızlı ve verimlidir. PETRSANS GUI'nin , 1 m toprak derinliğinde, 10 yıllık gerçek zamanlı pestisit taşınım simülasyonu için standart bilgisayarlardaki hesaplama hızı CPU zamanı olarak 5,5 saniyeden azdır. Geliştirilen model kullanılarak Türkiye ve AB'de araştırmalarda öncelikli kimyasallar olarak sınıflandırılan yirmi dört pestisitin akıbeti ve davranışı hareketlilik, buharlaşma ve dayanıklık açısından ayrıntılı incelenmiştir. Simazin, atrazin ve diuron gibi pestisitlerin daha yüksek yeraltı suyu kirliliği potansiyeline sahip olduğu kanıtlanmıştır. Heptaklor epoksit ve kinoksifen gibi pestisitler ise yüzey suyunda yüksek kirlilik potansiyeli sergilemiştir. Bu öncelikli pestisitlerin olumsuz çevresel etkilerini giderececek şekilde kullanımlarının yeniden düzenlenmesi veya yasaklanması önem arz etmektedir.