Ajan tabanlı simülasyon ile yarı kurak bölgelerde yer altı suyu ve tarımsal dinamiklere ilişkin politika analizi

Yüzey su kaynakları ve yer altı su kaynaklarından çekilen suların önemli bir kısmı tarımsal sistemlerde kullanılmaktadır. Yüzey suyunun sınırlı olduğu yarı kurak bölgelerde tarımsal faaliyetler yer altı su kaynaklarına bağlı olarak sürdürülmektedir. Ancak bu bölgelerde kuraklık seviyelerinin artması, mevcut yer altı su kaynakları ile tarımsal faaliyetler için gereken su miktarı arasındaki açığı artırmaktadır. Bu nedenle yer altı su kaynaklarının ve tarımsal üretimin geleceği risklidir. Yarı kurak bölgelerden biri olan Konya Kapalı Havzası, Türkiye'nin en yüksek toplam tarımsal üretim değerine sahiptir. Böylesine önem bir bölgede, ürün desenlerdeki değişiklikler, çiftçilerin bilinçsiz davranışları, iklim sorunları ve kontrol mekanizmalarındaki denetim ve yaptırım eksikliği gibi sorunlardan dolayı yer altı su kaynakları son yıllarda hızla azalmaktadır. Bu tezde, yarı kurak bölgelerdeki yer altı su kaynaklarını ve tarımsal dinamikleri incelemek amacıyla Konya Kapalı Havzası'ndan esinlenerek ajan tabanlı bir model kurulmakta ve 50 yıllık periyotlarla simulasyonlar gerçekleştirilmektedir. Modelde çeşitli sosyal, çevresel ve ekonomik senaryolar analiz edilmekte ve tarımsal verimliliğe zarar vermeden hangi koşulların yer altı su kaynaklarını destekleyeceğini araştırmak için ilk analizle karşılaştırmalar yapılmaktadır. Senaryo analizlerine dayanarak yer altı su kaynaklarını dışarıdan su taşıyarak destekleme politikasının yanı sıra, ürün ekim desenlerini ve yer altı suyu kullanımını sınırlayan çeşitli politikalar geliştirilmekte ve analiz edilmektedir. Analiz sonuçları, yarı kurak bölgelerde çiftçilerin daha eğitimli hale gelmesi ve gerekli kontrol mekanizmalarının uygulanmasıyla beraber tarımsal üretim hacminde önemli bir kayıp yaşanmadan yer altı suyu kullanımını azaltabilecek çeşitli politikaların var olduğunu göstermiştir.