Shelter site location under demand uncertainty: A chance-constrained multi-objective modeling framework

Barınaklar, evlerini kaybetmiş afetzedeler için konaklama ve gerekli servisleri alabilme imkanı sunduğundan, afet yardımında önemli rol oynamaktadır. Birçok potansiyel konum arasından bu barınakların açılacağı yerleşim noktalarının seçilmesi, uygulanabilirlik ve hakkaniyet ilkelerini temel alan uygun yöntemler aracılığıyla gerçekleştirilmesi gereken bir süreçtir. Bu süreç herhangi bir afetin gerçekleşmesinden önce ele alındığından, barınaklara olan talebin değişkenliği göz önünde bulundurulması gereken önemli bir noktadır. Bu noktadan yola çıkılarak, barınak alanı yerlerinin talep değişkenliği altında belirlenmesi problemi ele alınmış ve talebi rassal bir parametre olarak kullanan, olasılıksal kısıtlı bir matematiksel model geliştirilmiştir. Bu model SOS2 tipi değişkenler kullanılarak doğrusallaştırılmış ve karışık tamsayılı doğrusal bir formülasyon elde edilmiştir. önerilen formülasyon kullanılarak, İstanbul iline ait veri kümeleri ile hesaplama çalışmaları yapılmıştır. Yapılan analizler, talep değişkenliğini göz önünde bulundurarak barınak alanı yer seçimi problemini ele almanın, deterministik bir formülasyona kıyasla oldukça farklı sonuçlara ortaya koyabileceğini ve dolayısıyla deterministik talep varsayımı altında çalışmanın problemi olması gerekenden daha fazla basite indirgeyebileceğini göstermiştir. Yapılan tüm bu analizler sırasında tek amaç fonksiyonlu modelin farklı niteliklere sahip birçok alternatif çözüm bulmaya yatkın olduğu görülmüştür. Bu nedenle, belirlenen ölçütlerde sadece baskın sonuçlar elde etmek için bu problemin çok amaçlı bir çerçevede ele alınmasına karar verilmiştir. Belirlenen kurulumlarda bütün verimli sonuçları bulabilmek için iki ve üç amaçlı modelleri çözebilecek epsilon-kısıt yöntemi tabanlı algoritmalar geliştirilmiştir. Bu problem için çok amaçlı modeller kullanıldığında, karar vericiler daha zengin bir şekilde bilgilendirilebilmekte ve baskın sonuçlar arasından durum şartlarına göre en uygun olanı belirleyebilmektedir.