Ratlarda oluşturulan kritik boyutlu kalvaryal defektlerde liraglutid kullanımının farklı greft türlerinin iyileşmesine etkisinin incelenmesi

Amaç: Kritik boyutlu kemik defektlerinin tedavisinde greft materyalleri sıklıkla kullanılmakta olup, bu materyallerin rejeneratif etkinliğini artırmaya yönelik farmakolojik destekler giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, glukagon benzeri peptid-1 reseptör agonisti olan Liraglutide (LİRA)'ın, farklı greft materyalleri ile birlikte kullanıldığında kemik rejenerasyonu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Yöntem: Altı ila sekiz haftalık erkek Wistar sıçanlarında, her iki parietal kemikte 5 mm çapında kritik boyutta kalvaryal defektler cerrahi olarak oluşturuldu. Çalışmada sekiz deney grubu belirlendi: kontrol, otojen greft, allogreft, ksenogreft ve bunların LİRA ile tedavi edilen karşılıkları. LİRA, sekiz haftalık iyileşme süresi boyunca günlük 0,3 mg/kg dozunda subkutan olarak uygulandı. Deney sürecinin sonunda hayvanlara ötenazi uygulandı ve elde edilen örnekler histomorfometrik analiz, mikro bilgisayarlı tomografi (mikro-BT) ve immünohistokimyasal incelemeler için kullanıldı. İmmünohistokimyasal analizlerde β-Katenin, KMP-2, osteriks, osteoprotegerin, RANKL ve RUNX2 belirteçleri değerlendirildi. Bulgular: Histomorfometrik veriler, LİRA uygulamasının greftlerin osteojenik etkinliğini anlamlı şekilde artırdığını göstermiştir (p<0,05). LİRA+otojen grubunda yeni kemik oluşumu ve defekt kapanma oranı en yüksek düzeyde saptanmıştır. İmmünohistokimyasal analizlerde ise LİRA'nın osteoblastik aktiviteyi artırdığı, osteoklastik aktiviteyi ise baskıladığı görülmüştür. Mikro-BT bulguları, kemik hacminde, trabeküler kalınlıkta ve yapısal bütünlükte anlamlı artışlara işaret etmiştir. Sonuç: LIRA'nın kemik iyileşmesini artırdığı ve greft materyalleri ile birlikte kullanıldığında sinerjistik etki oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, LIRA'nın kemik doku mühendisliği ve rejeneratif tıp uygulamalarında potansiyel bir yardımcı ajan olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Allogreft, kalvaryal defekt, ksenogreft, liraglutid, otojen greft, rat