20. yüzyildaki ütopik mega yapi yaklaşimlari üzerinden mobil mimarliğin incelenmesi: Yona Friedman'in spatial city projesi

Bu tez, 20. yüzyılın tekno-ütopik mega yapı öncülerinin mobil mimarlık anlayışlarını incelemektedir. Bu araştırmada öncelikle mobil ve mobilite kavramları incelenmiş, ardından esneklik, taşınabilirlik, adaptasyon ve modülerlik gibi kavramlar mobil mimarlık bağlamında incelenmiştir. Bu bağlamda mobil mimarlık kavramının türleri, formları, ölçekleri, ortaya çıkış nedenleri ve etkileri incelenerek süreç boyunca mimarın rolü sorgulanmıştır. Mobil olma hali, evrimsel açıdan, insanın yaşamını sürdürebilmesi için her zaman mecburi olmuştur. Giderek artmakta olan nüfus, göçler ve gelişmekte olan teknoloji, insanların mobilitesini de arttırmıştır. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası kentlerde artan yoğunluk ve giderek azalan yaşam standartları, mimarları yeni bir kent anlayışı arayışına itmiştir. Modern akımın getirmiş olduğu sabit ve katı kurallar, kentlerdeki problemlere çözüm olamamıştır. 1950-1970 dönemi mimarları, giderek yoğunlaşan kenti, bir araya toplama çabası içine girmişlerdir. Bu dönemde teknolojiye olan iyimserlik, mimarları, mega yapı projeleri tasarlamaya yönlendirmiştir. Bu bağlamda tasarlanmış olan mega yapı projeleri oldukça radikal ve provakatif olduklarından birer ütopya olarak kalmıştır. Modern akımın kurallarından çıkılmış ve mobil mimarlık anlayışları mega yapı projelerinde görülmeye başlanmıştır. Tezde bu dönemde ortaya çıkmış mega yapı öncülerinin projeleri üzerinden mobil mimarlık anlayışlarına odaklanılmış ve bu süreçte mimarın rolü de sorgulanmıştır. İncelenen mega yapı projelerindeki kullanıcı özgürlüklerini temel felsefe olarak benimsemiş Yona Friedman, diğer öncülerden ayrılmış ve Spatial City projesi vaka çalışması olarak ele alınmıştır. Özet olarak, mobil mimarlığın sadece hareket odaklı bir anlayış olmadığı, birçok şekilde anlaşılıp, tanımlanabileceği anlatılmıştır. Ancak tezde, mobil mimarlık bağlamında kullanıcı özgürlükleri felsefesi üzerine odaklanılmıştır.