Rhus Coriaria L.' den elde edilen ekstraselüler veziküllerin yara kapanması üzerindeki etkisi

Yaralar, travmanın doğrudan bir sonucu olarak veya diyabet, venöz/arteriyel yetmezlik , immünolojik hastalıklar gibi altta yatan hastalık süreçleri nedeniyle meydana gelen yaralanmalar, aksamalar, canlı dokuda meydana gelen hasarlardır. Yaralar akut ve kronik olarak sınıflandırılır. Akut yaralar genellikle 3-4 hafta içinde iyileşen yaralanmalardır. Bu süre zarfında kronik yaralar iyileşmez. Yara iyileşmesi, vücudun iyileşmek için doku rejenerasyonu ve doku onarımı dahil olmak üzere iki farklı mekanizmayı kullandığı karmaşık bir biyolojik ve fizyolojik süreçtir. Yara iyileştirme tedavisinin tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Türkiye'de halk arasında yara tedavisinde uzun yıllardan beri şifalı bitkiler kullanılmaktadır. Sumak olarak bilinen Rhus coriaria L. (Anacardiaceae), Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, özellikle de Gaziantep'te geleneksel olarak yara ve yanık tedavisinde kullanılmaktadır. Sumak ekstraktının yara iyileştirici etkisi önceki çalışmalarda belgelenmiştir, ancak sumak ekstraselüler vezikülleri henüz araştırılmamıştır. Bu nedenle, bu çalışmanın amaçları sumak bitkisinden hücre dışı keseciklerin izolasyonu ve tanımlanması için bir protokol geliştirmek ve daha sonra hücre canlılığı ve çoğalması, hücre göçü gibi in vitro testlere dayanarak SECV'lerin yara iyileştirme etkisini değerlendirmektir. Tez kapsamında yarık deneyi, hücre göçü testi, hücre toksisite testi, anjiyogenez testi ve gen ekspresyon profilleme yapılmıştır. Sonuçlara göre SECV'lerin hücre göçünü çoğalmasını ve yara iyileşmesini tetiklediği; Öte yandan sumak EV'ler anjiyogenezde çok önemli bir rol oynamadığı gözlemlenmiştir. Gen ekspresyonu analiziyle hücre göçü ve anti-inflammasyonu artırdığı sonuçları bulunmuştur. Deneyler sumak EV'lerin potansiyel bir yara iyileştirme destekleyicisi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, sumak EV'lerinin yara kapanmasında umut verici olduğu çıkarımı yapılmıştır. Bu çalışma, sumaktan türetilen EV'lerin ve yara iyileşmesi üzerindeki potansiyel etkilerin araştırılmasında öncü bir çalışma olarak görülebilir. Bu çalışmaya in vivo çalışmalar eklenebilir ve gelecekte mekanizmaların aydınlatılmasıyla daha yeni yaklaşımlarla geliştirilebilir.