Tek katlı betonarme sanayi yapıları için tekil hasar (PML) tahmin yöntemi geliştirilmesi ve deprem sigorta primi üzerindeki etkisinin ölçülmesi

Deprem hasarlarının önceden tahmin edilmesi, birçok kamu kurumu ve özel şirket açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle sigorta şirketleri, büyük bir deprem sonrasında karşı karşıya kalabilecekleri olası hasarları önceden tahmin edebilmek ve uygun sigorta primi hesaplayabilmek için gerçekçi Olası En Yüksek Hasar (PML) değerlerine ihtiyaç duymaktadır. Sigorta şirketleri portföylerini yönetmek için genellikle hasar görebilirlik eğrilerini kullanarak toplam PML değerlerini hesaplarlar. Ancak risk bazlı PML tahmininin deprem sigorta fiyatlandırması üzerinde ciddi etkileri bulunduğundan tekil bina hasarı yerine bölgesel hasarları yansıtan hasar görebilirlik eğrilerinin kullanılması yanlış kararlar verilmesine neden olabilir. Bu çalışmada, tek katlı betonarme sanayi yapıları için 80'den fazla endüstriyel bina projesi incelenerek belirlenen değişkenlere bağlı hızlı bir deprem hasar tahmin yöntemi önerilmiştir. 2007 tarihli Türkiye Deprem Yönetmeliği'nde önerilen doğrusal elastik olmayan yapı performans analiz yöntemi kullanılarak 384 adet analitik yapısal hasar tahmin eğrisi elde edilmiştir. Yöntemin performansının daha detaylı incelenebilmesi amacıyla kullanılan yapı tipleri ile farklı tasarım seviyelerini yansıtan hasar görebilirlik eğrileri de çizilmiştir. Son olarak, envanterdeki binalar için gerek yeni geliştirilen iki farklı yöntem gerekse mevcut hasar hesaplama yöntemleri kullanılarak bulunan PML değerlerine karşılık gelen toplam sigorta primleri, reasürans gideri, kapital harcama ve kar oranı da dikkate alınarak hesaplanmıştır. Sonuçlar, risk bazlı hasar tahmin yöntemi ya da mevcut yöntemlere göre hesaplanan bina PML değerleri ve dolayısıyla deprem sigorta fiyatlarındaki önemli farklılıkların yanında portföy analizi ve yönetim araçlarının geliştirilebilme olanağını da göstermektedir.