Rus seyyah N. V. Hanikov'a göre Buhara Hanlığı/Emirliği (1841-1842)

Türk dünyasının en önemli bölgelerinden olan Türkistan, sahip olduğu jeopolitik ve stratejik konum itibariyle tarih boyunca birçok devletin ilgi odağı oldu. Bilhassa Rusya, XVI. yüzyıldan itibaren hayata geçirdiği yayılma siyaseti dolayısıyla Türkistan bölgesi ile yakından ilgilendi. Rusların Türkistan'a hâkim olma siyaseti, XIX. yüzyılın başlarından itibaren İngilizlerin de emperyalist niyetlerle bölgede görülmesiyle yeni bir boyut kazandı. Tarihe "Great Game" (Büyük Oyun) olarak geçen bu dönemde bölgede nüfuz kazanma mücadelesinde bulunan iki büyük güç, muhtelif emeller doğrultusunda birçok temsilcisini seyyah, elçi, diplomat gibi farklı kimliklerle bölgeye gönderdi. Türkistan bölgesini yakından tanımak üzere yürütülen ve bölgeyi işgale giden süreçte Rusya'nın yayılma siyasetine büyük bir hizmet eden bu keşif gezileri, genellikle bölgenin merkezî konumundaki Buhara Emirliği'ne düzenlendi. XIX. yüzyılda Buhara Emirliği'ni ziyaret eden en önemli şahsiyetlerden biri de Rus seyyah N.V. Hanıkov'dur. 1841 yılında Buhara'ya gönderilen Rus elçilik heyetinin bir üyesi olan Hanıkov, burada kaldığı sekiz ay boyunca önemli gözlem ve incelemelerde bulundu. Elde ettiği bilgiler ve değerli materyaller sayesinde Buhara ülkesi hakkında en kapsamlı eserlerden birini meydana getiren Hanıkov'un 1843 yılında yayımlanan "Opisanie Buharskogo Hanstva" (Buhara Hanlığı'nın Tasviri) adlı eseri, muhteva ettiği kıymetli malumatlardan ötürü Emir Nasrullah dönemi Buhara'sı adına büyük önem arz etmektedir. 1845 yılında Rusçadan İngilizceye tercüme edilen eser, bu tez çalışmasında İngilizceden Türkçeye tercüme edildi. Böylece çalışmanın ana konusu, söz konusu eser sayesinde XIX. yüzyıl Buhara'sının coğrafî, siyasî, idarî, iktisadî, askerî ve sosyo-kültürel durumunu ele almak, N.V. Hanıkov'u tanımak, ifa ettiği misyonun ve eserinin önemini anlamak ve bu çok kıymetli eseri Türkçeye kazandırmaktır.