Saf ve karışık doğu ladini meşcerelerinde ölü odun miktarının belirlenmesi: Veliköy Orman İşletme Şefliği ve Karagöl-Sahara Milli Parkı örneği

Bu çalışmada öncelikle Şavşat-Veliköy Orman İşletme Şefliğinde işletmecilik faaliyetleri yapılan ve Karagöl-Sahara Milli Parkında korunan alanlardaki saf ve karışık Doğu Ladini (Picea orientalis (L.) Link.) meşcerelerindeki ölü odun miktarının belirlenmesi ve ölü odun miktarının bazı meşcere, fizyografik ve uzamsal-mekansal faktörlere göre değişiminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında işletmecilik faaliyetleri yapılan ve korunan meşcerelerdeki ölü odun miktarları da karşılaştırılmıştır. Ölü ağaç değişimini etkileyen bazı meşcere, fizyografik ve uzamsal-mekansal faktörler dikkate alınarak toplamda 238 örnek alan (örnek alanların 40 m kuzeyindeki ölçümler dikkate alındığında 476 adet) alınmıştır. Her bir örnek alanda dikili, tepesi kırık, kütük ve yatık ölü ağaçların sayısı, boyutları (çap ve boyları), ölü ağaçların ayrıntılı özellikleri (ölü ağaç tipi, ölü ağaçların çürüme aşaması) ölçülmüştür. Toplam ölü odun hacminin ortalaması ve canlı meşcere hacmine oranı Veliköy Orman İşletme Şefliğinde 10.1 m3/ha ve %2.5, Karagöl-Sahara Milli Parkında ise 22.5 m3/ha ve %4.2 olarak belirlenmiştir. Veliköy Orman İşletme Şefliğindeki toplam ölü odun hacminin %29.4'ünü dikili kuru, %37.8'ini kütük ve %32.7'sini devrik kuru, Karagöl-Sahara Milli Parkında ise %47.8 dikili kuru, %22.7'si kütük ve %29.4'ünü devrik kuru teşkil ettiği belirlenmiştir. Meşcere verim gücü iyileştikçe, meşcere yaşı, meşcere sıklığı, gelişme çağı, kapalılık, yola ve yerleşim yerine uzaklık arttıkça toplam ölü odun hacminin genel olarak artış gösterdiği tespit edilmiştir. Her iki araştırma alanında da en fazla ölü odun hacmi Ladin +Göknar karışık meşcerelerinde bulunmuş olup çoğu Veliköy Orman İşletme Şefliğinde (%57.6), Karagöl-Sahara Milli Parkında (%71.0) ve her iki araştırma alanında (%67.0) az (II) ve orta (III) derecede bozulma sınıfında olduğu ortaya konulmuştur. Elde edilen verilerle bozulma ve çürümenin bir göstergesi olan ölü odun miktarının korunan alanlarda işletme ormanlarına göre daha fazla olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca ölü odun miktarı çeşitlendirilerek her bir kısma ait ölçüm ve değerlendirmelere de yer verilmiştir. Bu çalışmada işletmecilik faaliyetleri yapılan ve korunan ormanlardaki çürüme sınıfı dağılımındaki ölü odun hacminin değişimi, hem ağaç kesimi hem de ağaç ölümlerindeki zamansal değişimin bir göstergesini verrmesi bakımından önemi ortaya konulmuştur. Ölü odun hacminin ölü odun türlerine ve çürüme sınıflarına göre dağılımı, bir ormanın geçmişinin bir göstergesi olarak ve biyoçeşitlilik çeşitlilik fonksiyonlu orman amenajmanı planlamasında uygun ölü odun hacim oranını belirlemek için kullanılabilinecektir.