Sağlıklı Erkek Ratlarda Buğday Gluteni ve Mısır Gluteninin Bağırsak Histopatolojisi ve Otoimmün Parametrelerine Etkisi

ÖZ: Bu çalışma mısır ve buğday gluteninin sağlıklı erkek ratlarda ince bağırsak histopatolojisi ve otoimmun parametreler üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Atatürk Üniversitesi Tıbbi Deneysel Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde ratların bakım ve beslenmeleri, laboratuvar analizleri ise Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı’nda yapılmıştır. Araştırma da 3 grup olup; buğday, mısır ve soya grubu olarak belirlenmiştir.Her grupta 7 rat olacak şekilde toplamda 21 sağlıklı yeni doğmuş Sprague Dawley cinsi erkek rat ile yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan ratlar bir günlük yaştan 30 günlük yaşa kadar anneleri ile birlikte, 30 günlük yaştan 60 günlük yaşa kadar annelerinden ayrı olmak üzere toplam 60 gün süreyle yer aldıkları deney grubuna göre soya, mısır veya buğday yemleri ile beslenmişlerdir. Böylelikle yavru ratlar denemenin ilk 30 günlük süresinde hem yemlere alışmaları sağlanmış, hem de aynı deneme yemi ile beslenen annelerinin sütünü almaları sağlanmıştır. Hayvanlar 60 günlük yaşa geldiklerinde anestezi altında sakrifiye edilerek, histopatolojik ve immunohistokimyasal incelemeler için gerekli doku örnekleri alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre buğday gluteni verilen grubun incebağırsak villus uzunluklarının diğer gruplardan daha uzun olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Villus atrofsinin en fazla mısır gluteni verilen grupta olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Lenfosit plazma nötrofil değeri en fazla soya grubunda belirlenmiştir. Kript hiperplazisi en fazla soya grubunda, en düşük buğday grubunda tespit edilmiştir (p<0,05). Grupların transglutaminaz ve IgA antikor seviyeleri arasındaki farkın istatistiksel açıdan önemli olmadığı belirlenmiştir. Grupların gliadin antikor seviyesi en yüksek soya grubunda belirlenirken, en düşük buğday gluteni verilen grupta tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak HLA-DQ2 ve DQ8 geni taşımayan sağlıklı ratların ince bağırsak dokularının histopatolojik ve otoimmun parametreleri üzerine buğday ve mısır gluteninin olumsuz etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Daha net sonuçlar alınabilmesi için ratların daha uzun dönemli beslenmesi ve hayvan çalışmaları glutenin bağırsak histopatoloji ve otoimmun parametreler üzerine etkilerinin gösterilmesi için önemli olmakla birlikte glutenin insanlardaki bu parametrelere olan etkisini araştırmaya yönelik çalışmaların yapılması önemlidir.