Sağlıkta dürtme uygulamaları: Tip 2 diyabet üzerine deneysel bir çalışma

Dürtme Teorisi, Thaler ve Sunstein tarafından geliştirilen, bireylerin seçim özgürlüğünü kısıtlamadan küçük düzenlemelerle kararlarını öngörülebilir şekilde etkileyen bir teoridir. Teori sağlık, eğitim ve finans gibi birçok alanda uygulanmıştır. Bu araştırma, Tip 2 diyabet tanılı bireylere telefon uygulamalı interaktif izlem yöntemiyle uygulanan "Dürtme"nin, hastalığın takip ve tedavisine katkısının olup olmadığını tespit etmek amacıyla kontrol gruplu müdahale çalışması olarak planlanmıştır. Diyabetli bireylere yönelik dürtme müdahalelerini inceleyen birçok çalışma bulunmasına rağmen, bu müdahaleleri telefon aracılığıyla interaktif bir biçimde ele alan herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu yönüyle çalışma, literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Deney grubunda 29 ve kontrol grubunda 30 hasta seçilmiştir. Hastalara demografik özelliklerini ve Sağlıkta İnanç Ölçeği'ni içeren bir anket uygulanmıştır. Anket uygulanırken "sürü psikolojisi etkisi" nden yararlanılmıştır. Deney grubundaki hastalara ayrıca "hale etkisi" ne yönelik bir anket daha uygulanmıştır. Her iki grubun 0,3 ve 6 aylık HGA1C, HDL ve LDL kan değerleri takip edilmiştir. Ayrıca deney grubuna 6 ay boyunca hatırlatıcı mesajlar gönderilmiş ve hastaların adım sayısı, su miktarı ve ilaçlarını düzenli kullanım bilgileri raporlanmıştır. Raporun bilgilerinden yararlanılarak "sosyal dürtme etkisi" test edilmiştir. Veriler SPSS 30 paket programı ile analiz edilmiştir. HGA1C, HDL ve LDL bağımsız değişkenlerinin her biri ayrı ayrı analiz edilmiş ve bağımsız değişkenlerin hepsinde sabit etkili değişkenler için "zaman ve gruplar", rastgele etkili değişkenler için "hastalar" seçilmiştir. Ayrıca deney grubunda kovaryans türü değişkenler için "adım sayısı, içilen su miktarı ve ilaçları düzenli kullanma durumu" seçilmiştir. Bağımsız değişkenlerin zaman ve gruplara göre farkı Doğrusal Etkili Karma Model (Linear Mixed Model) ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre Dürtme uygulanan deney grubunda sürü psikolojisi etkisi geçerli olmuştur. Araştırmacının anket sorularını sesli okumasından sonra bu gruptaki hastaların puanlarının ortalaması 19,33'ten 19,13'e düşmüştür. Ayrıca bu gruptaki hastaların tamamı "hale etkisi" sebebiyle araştırmayı kabul etmişlerdir. Deney Grubundaki hastalar "sosyal dürtme etkisi" den etkilenerek adım sayısı ve su içim miktarlarını artırmışlardır. Bunlara ek olarak dürtme uygulanan gruptaki hastaların HGA1C değeri için başlangıçtaki ölçüm ile üçüncü ölçüm arasında ortalama 1,988 birimlik bir azalma, HDL değeri için 7,157 birimlik anlamlı bir artış ve LDL değeri için 37,751 birimlik anlamlı azalış yaşanmıştır. 1 hasta retionapati komplikasyonu sebebiyle çalışmadan çıkarılmıştır. Ayrıca Dürtme uygulanan diyabetli hastaların insülin harcamaları (8,711,89 TL ile 12,224,74 TL'den 5,543,93 TL ile 7,779,38 TL'ye) azalmıştır.