Sahih-i İbn Huzeyme'nin Esbab-ü vürüd açısından incelenmesi

İslam dini; Kur‟an ve sünnet (hadis) olmak üzere iki ana kaynaktan oluşmaktadır. Kur‟an-ı Kerimin; dini anlamada temel kaynak olmasına rağmen her olayı derinlemesine anlatması beklenemez. Hadis ilmi bu aşamada Kur‟ân‟ın anlaşılması konusunda katkıda bulunmaktadır. Hadislerin doğru anlaşılması ve bu rivayetlerden fıkhî hükümler elde edilmesi sürecinde ise hadis usulü literatüründe çeşitli yöntem ve yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu yöntemler arasında en önemlilerinden biri, rivayetlerin esbâb-ı vürûdu, yani hadisin irad edilmesine sebep olan tarihî ve sosyal bağlamın tespit edilmesidir. Zira bir hadisin hangi gerekçeyle, hangi olay üzerine ve ne tür bir bağlamda vürûd ettiğinin bilinmesi hem metnin sıhhatli biçimde anlaşılmasını hem de ondan istinbât edilecek hükümlerin isabetini temin eder. Bu bağlamda, Hicrî III. yüzyılda yaşamış hadis âlimlerinden İbn Huzeyme‟nin Sahîh-i İbn Huzeyme adlı eseri incelendiğinde, bazı hadislerin sebeb-i vürûdlarına ulaşılabildiği görülmektedir. İlgili rivayetlerin hangi tarihsel bağlamda, ne tür gelişmeler üzerine ve hangi amaçla irad edildiği tespit edilmeye çalışılmış; bu tespitle birlikte hadislerin ilmî değerlendirmesine de yer verilmiştir. Bu çalışma, İbn Huzeyme‟nin Sahîh-i İbn Huzeyme adlı eserinde yer alan rivayetlerin esbâb-ı vürûd bağlamında tahlil edilmesini ve bu çerçevede ilmî bir değerlendirmeye tabi tutulmasını hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Esbâb-ü Vürûd, İbn Huzeyme, Sahih-i Huzeyme