Samsun Belediye tarihi üzerine bir inceleme (1930-1945)

Bu çalışmanın amacı Samsun Belediyesi'nin 1930-1945 tarihleri arasındaki faaliyetlerini irdelemek olarak tanımlanır. Bu meyanda araştırmada belediyenin Samsun'daki şehirleşmeyi sağlamak, 1929 Dünya Ekonomik Krizinin yarattığı iktisadi zorlukları aşmak ve toplumsal yaraları sarmak için yürüttüğü çalışmalara odaklanılmıştır. Tez konusunu oluşturan 1930-1945 dönemi Samsun Belediyesinin faaliyetleri irdelendiğinde, belediyenin bütün iktisadi imkânsızlıklara rağmen faaliyetlerini öncelikler belirleyerek yürüttüğü anlaşılmaktadır. Cumhuriyet döneminde şehirlerin modern bir görüntüye ulaştırılması temel amaç olarak belirince Samsun Belediyesi de bu amaca yönelik olarak şehrin alt yapı çalışmalarına yoğunluk verdi. Çok sayıda yol, kaldırım, köprü inşa edildi veya onarıldı. Şehrin elektrik ve su ihtiyacı için tesisler geliştirildi. Ayrıca savaştan çıkmış bir toplumun sosyal yaralarını sarmak için önemli adımlar atıldı. Belediyenin bütçesinden ayrılan tahsisatlar incelendiğinde sosyal yardımın büyük bir yekûn tuttuğu açıkça görülmektedir. Özellikle okul çağındaki yoksul çocuklar korundu. Keza cumhuriyetin sıhhatli toplum yaratma amacına uygun olarak hastanelerden kadın ve çocuk bakımevlerine kadar geniş bir faaliyet alanı oluşturuldu. Sıtma gibi salgın hastalıklarla mücadele için bataklık kurutma ve ıslah çalışmaları gerçekleştirildi. Taşrada okullaşma faaliyetlerine önem verildi. Sadece merkezde değil çevre ilçe ve köylerde okullaşma için tahsisat ayrıldı. Belediye şehrin iktisadi şartlarını iyileştirmek ve 1929 dünya ekonomik krizinin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için özellikle fiyat artışlarına müdahale etti. Şehrin iktisadi hayatını canlandırmak için limandaki iskelelerin günün şartlarına uygun hale getirilmesi için çalışıldı. Sonuç olarak Samsun Belediyesi kuruluşundan 1945 yılına kadar gerek alt yapı hizmetleri, imar iskan faaliyetleri, sağlık, eğitim ve sosyal yardım gibi çok geniş bir alanda halka hizmet vermeyi başardı. Mali olanakları son derece sınırlı olmasına rağmen belediye, Samsun'un şehir görüntüsüne ulaşmasını sağlamış ve toplumun bütün kesimlerine hizmet götürmeyi başarmıştır. Araştırmada Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı ve Cumhuriyet Arşivlerinden elde edilen veriler, Samsun Belediyesi Meclis Kararları, Samsun 19 Mayıs Halkevi Dergisi, Vilayet Salnameleri, dönemin önde gelen Samsun, Ahali, Aks-ı Sadâ, Haber ve ayrıca T.C. Resmi Gazete'sinden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili yazılmış tetkik eserler de irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Samsun, Belediye, Cumhuriyet, 1930-1945 Dönemi, Faaliyet