Sarıcakaya (Eskişehir) magmatik kompleksinin petrolojik incelenmesi

Çalışma alanı Sakarya Zonu içerisinde olup Eskişehir İli'nin kuzeyinde yer alan Sarıcakaya, Mihalgazi ve İnhisar ilçeleri civarında yaklaşık 150 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Çalışma alanındaki magmatik birimleri oluşturan Sarıcakaya Magmatik Kompleksi (SMK) gabro, diyorit, granodiyorit ve pegmatit/aplit türü kayalardan oluşmaktadır. SMK'ya ait diyoritler ve granodiyoritler içerisinde ana kayadan keskin dokanakla ayrılmış daha koyu ve ince taneli ve boyutları 1-10 cm arasında değişen oval-yuvarlağımsı mafik mikrogranüler anklavlar (MMA) gözlenmektedir. Jeokimyasal analiz sonuçlarına göre, bölgedeki kayaçların tamamı subalkalen karakterli olup, AFM diyagramında kalkalkalen bir yönelim sergilemektedirler. K2O içeriği dikkate alındığında ise K serili şoşonitik karaktere karşılık gelmekte ve yüksek potasyumlu K'lukalkalkalen karakter sergilemektedir. ORG'ye normalize edilen iz element dağılım desenlerinde magmatik birimlerinin tamamında LIL elementler açısından zenginleşme, HFS elementleraçısından ise kısmen tüketilme söz konusudur. SMK'ya ait tüm kaya gruplarının ana ve iz element oksit değişim diyagramları incelendiğinde birbirleriyle kökensel ilişkili magma/magmalardan fraksiyonelkristallenme yoluyla oluştukları söylenebilir. U – Pb radyometrik yaşlandırma ile 321,3±1,2 my –323,62±0,86 my yaşların elde edildiği kompleks, tektonik ortam ayırtlama diyagramlarında yay karakterli magmatizma karakteri sunmaktadır. Çalışma alanından alınan örneklerdeki Y/Nb oranları 1,02 – 3,62 arasında, Nb/Ta oranının ise 4 - 13 arasında olması yay karakterli bu magmatizmanın manto – alt kabuk etkileşimini de ortaya koymaktadır. SMK kayaçları petrografik, jeokimyasal, petrolojik ve jeokronolojik açıdan incelendiğinde bölgedeki magmatik kayaların, Geç-Erken Karbonifer'de Paleotetis'in güneye doğru Gondwana'nın altına yitimiyle ilişkili yay karakterli, alt kıtasal kabuk etkileşimli granitoid magmatizmasının ürünleri olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Eskişehir, Sarıcakaya magmatik kompleksi, Petrojenez, Jeokronoloji.