Türkiye deprem yönetmeliğine göre tasarlanmış süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı binaların deprem etkisinde göçme riski

Türkiye deprem yönetmeliğine göre yeni yapılacak binaların tasarımında, tüm ülke boyunca deprem tehlikesini aynı kabul eden deprem tehlikesi haritaları kullanılmaktadır. Diğer bir değişle bu haritalar, her bir noktada belirli bir tekrarlanma periyodu için aynı aşılma olasılığını vermektedir. Fakat, yapı sisteminin kendisinden kaynaklanan göçme olasılığının bilinmemesi ve deprem tehlike eğrisinin şeklindeki bilinmezlikler, benzer kapasiteye sahip ve yönetmeliğe uygun olarak tasarlanmış farklı binaların yaşam boyu karşılaşacağı göçme olasılığını farklılaştırmaktadır. Bu çalışmada, farklı periyotlara sahip üç binanın göçme riskinin kabul edilir değerler içinde olma durumu araştırılacaktır. Deprem bölgelerindeki yaygın kullanımı ve diğer sistemlere göre düşük olan sünekliği dolayısıyla süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı çelik çerçeveler ele alınmıştır. Tüm yapılarda PEER'dan alınmış 22 deprem kaydı altında doğrusal olmayan zaman tanım alanında deprem analizi yapılmıştır. Artımsal dinamik analiz ve FEMA-P695'te verilen prosedür kullanılarak kırılganlık eğrileri elde edilmiştir. Yapının göçme olasılığına ulaşmak için risk integralleri kullanılmıştır. Kırılganlık eğrisindeki parametrelerin değişkenliğinin analiz sonucuna etkisi tartışılmıştır. Çalışma sonucunda, yapılar aynı deprem tehlikesine göre analiz edilmesine karşın farklı göçme olasılıklarıyla karşılaşmaktadır. Üç yapının 50 yıl boyunca deprem etkisinde göçme olasılıkları sırasıyla %0.61, %1.9 ve %0.62 olarak bulunmuştur. Birinci ve üçüncü bina izin verilen göçme sınırının içerisinde kalırken, ikinci bina gerekli performansı gösterememiştir. Yıllık ortalama göçme sıklığının bileşenlere ayrıştırılması ile, küçük ve orta ölçeklikteki deprem ivmelerinin göçme olasılığına daha fazla katkı sağladığı görülmektedir. Çalışma sonucunda, yüksek deprem büyüklüklerinde süneklik düzeyi yüksek merkezi çaprazlı çelik çerçevelerin büyük ölçüde dayanım kaybı yaşadığı görülmektedir. Bu sistemlerin göçme risklerinin azaltılabilmesi için mevcut yönetmelikte ilave önlemlerin alınması gerekebilir.