Sezaryen operasyonlarında zor entübasyonun belirlenmesinde baş-boyun bölgesi ölçümleri ile skorlama sistemlerinin ilişkisi

Amaç: Gebelerde zor entübasyon olasılığı normal popülasyona göre yüksektir. Zor entübasyon öngörülen hastaların belirlenmesi gerekli müdahalelere olanak sağlar ve hastaların güvenliği için elzemdir. Değerlendirme testlerinin etkinliği ile ilgili kesin bir anlaşma bulunmamaktadır. Birden fazla testin kombine edilmesiyle daha doğru tahminlerin yapılabildiği çalışmalarla gösterilmiştir. Çalışmamızın amacı preoperatif dönemde hava yolu değerlendirme testlerinin obstetrik hastalarda zor hava yolunu belirlemede güvenirliliğini değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmamızda, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 23.08.2023-23.08.2024 tarihleri arasında gerçekleşen elektif ve acil sezaryen vakalarında zor entübasyon olasılığını belirlemeye yönelik veriler toplandı. Veriler prospektif gözlemsel olarak kaydedildi. Çalışmamıza, 18 yaş üzeri acil ve elektif sezaryen planlanan, genel ve rejyonel anestezi uygulanacak hastalar dahil edildi. Hastalar değerlendirmeler hakkında bilgilendirildi. Çalışmamızda tüm sezaryen olgularında, zor entübasyonun tanınmasında yardımcı olan (çalışma formunda yer alan) ölçümler ve gözlemsel değerlendirmeler yapıldı ve çalışma formuna kaydedildi. Mallampati sınıflaması, Cormack-Lehane sınıflaması, Wilson risk sınıflaması, tiromental mesafe (Patill işareti), sternomental mesafe, interinsizör açıklık, ağız açıklığı ölçümleri ve değerlendirmeleri kaydedildi. Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edildi. Çalışmada yer alan değişkenler ortalama±standart sapma (SS) değerleri ile gösterildi. Kategorik değişkenlerin analizinde ise Pearson Ki Kare testi kullanıldı. Ölçüm değerleri T-Test ile karşılaştırıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda sezaryen operasyonuna alınan 546 hasta zor entübasyon kriterleri yönünden değerlendirildi. Bu değerlendirmede VKİ ve Mallampati sınıflaması esas alındı. Çalışmamızdaki diğer zor entübasyon değerlendirme yöntemleri, Mallampati sınıflaması ve VKİ ile istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Sezaryen nedeniyle operasyona alınan ASA II ve III olan hastaların 229 tanesine (%41,94) genel anestezi, 317 tanesine (%58,05) spinal anestezi uygulandı. VKİ yüksek olan 147 obez hastanın 105'inde (%71,4) Mallampati normal, 42 tanesinde (%28,6) Mallampati yüksek bulundu. VKİ yüksek olan hasta grubunda Mallampatiye göre zor entübasyon olasılığı istatistiksel olarak yüksek oranda anlamlı bulundu (p=0,0001 p<0,05). Çalışmamızda 229 hastaya genel anestezi uygulanmıştır. Bu hastalardan Cormack-Lehane skoru "3" olan hastaların (n=23) 18'inde (%78,3) Mallampati zor, 5 tanesinde (%21,7) normal olarak değerlendirilmiştir. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,0001 p<0,05). Ağız açıklığı azalmış olan hastalarda Mallampati değerlendirmesinde de zor entübasyon olasılığı artmaktaydı. Bu değerlendirme istatistiksel anlamda anlamlı bulundu (p=0,0001 p<0,05). Baş ekstansiyonu kısıtlı hastaların (n=88) %80,7'sinde Mallampati sınıflaması normal %19,3'ünde Mallampati zor entübasyon olasılığını göstermiştir. Çalışmamızda boyun hareketlerinde kısıtlılığı olan hastaların Mallampati sınıflamasının yüksek olduğu görüldü. İstatiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,0001, p<0,05). Boyun çevresi 40 cm ve üzeri olan 213 hastanın 37 tanesinde Mallampati sınıflaması da zor entübasyonu göstermekte olup çalışmamızda bu değerler anlamlı kabul edildi. Tiromental mesafesi normal sınırlarda olan hastaların sadece %2'sinde Mallampati zor entübasyonu gösterdi. Tiromental mesafesi kısa olan hastaların (n=294) 39 tanesinde Mallampati zor entübasyonu gösterdi ve bu değerler istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,0001 p<0,05). Sternomental mesafe de tıpkı tiromental mesafe gibi Mallampati sınıflaması ile karşılaştırıldığında zor entübasyonun belirlenmesinde istatistiksel olarak anlamlı bulundu. C-L'ye göre zor entübasyon kabul edilen 23 hastanın 20'sinde (%87,0) VKİ yüksekti. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,0001 p<0,05). Baş ekstansiyonu normal olmayan 88 hastanın 35'inde (%39,8) VKİ yüksek bulundu. 53 hastada %60,2 VKİ normal sınırlardaydı. VKİ ile baş ekstansiyonu arasındaki ilişkili istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,003 p<0,05). Boyun çevresi ölçümü yüksek ölçülen 213 hastanın VKİ değerlendirilmeleri yapıldığında 121 tanesi (%56.8) kilolu veya obez grubuna girmekteydi. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,0001 p<0,05). Tiromental mesafesi azalmış olanlarda (n=294) VKİ yüksek olan hastaların oranının daha fazla (%31,3) (n=92) olduğu görüldü. Bu değişiklik istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,013 p<0,05). Sternomental mesafesi kısa olan (12cm ve altı) hastaların (n=226) %47,3'ünde (n=107) VKİ'nin yüksek olduğu görüldü. Bu farklılıklar da istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0.001 p<0,05). Lemon, Boots ve Moans zor entübasyon skorları ile VKİ ve Mallampati sınıflaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda VKİ ve Mallampati sınıflamasının zor entübasyon için ciddi bir öngörücü olduğu sonucuna ulaştık. Bu değerlendirmelerin Cormack-Lehane, tiromental mesafe, sternomental mesafe, boyun çevresi ile kombinasyonlarının zor entübasyonu belirlemede daha doğru tahminlerde bulunulmasına olanak verdiğini gösterdik. Anahtar kelimeler: Sezaryen, Mallampati, Vücut Kitle İndeksi.